Recepta od psychiatry. Prozac - najsłynniejszy lek przeciwdepresyjny | Ochoroba.pl
21.10.2018 Dziś imieniny Celiny, Hilarego, Janusza


Psychologia

Recepta od psychiatry. Prozac - najsłynniejszy lek przeciwdepresyjny

prozak
Przełom w leczeniu depresji i przedmiot zażartych ataków przeciwników psychiatrii. Prozac, niefortunnie nazywany tabletką szczęścia, zasługuje na kilka zdań rzetelnego komentarza.  


Lek pojawił się w Stanach Zjednoczonych w 1988 roku i zadziałał na masową wyobraźnię, jako zapowiedź powszechnego szczęścia. Został jednak stworzony po to, by przynieść ulgę osobom cierpiącym z powodu depresji, a nie po to, by poprawiać nastrój społeczeństwu.

Miejsce wśród leków psychotropowych

Klasyczną farmakoterapię z zastosowaniem specjalnie w tym celu opracowanych środków chemicznych stosuje się od lat 50. XX w. Jedną z podstawowych grup leków psychotropowych są leki przeciwdepresyjne. Od innych substancji o działaniu pobudzającym (jak np. amfetamina) różnią się tym, że przeciwdziałają nie tylko subiektywnemu poczuciu smutku, ale i przyczynom depresji. Prozac, a dokładnie zawarta w nim substancja czynna fluoksetyna, należy do leków nowej generacji, które wywołują stosunkowo niewiele skutków ubocznych w porównaniu z poprzednikami. Mechanizm działania tego związku chemicznego to tzw. selektywna inhibicja wychwytu zwrotnego serotoniny (wyjaśnienie poniżej).

SSRI - selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny

Aby zrozumieć tę skomplikowaną nazwę, należy zapoznać się mechanizmem komunikacji pomiędzy komórkami nerwowymi mózgu.

Uważa się, że to właśnie zjawiska zachodzące w mózgu odpowiadają za procesy psychiczne. Narząd ten jest zbudowany z neuronów - komórek, które tworzą między sobą niezwykle złożoną sieć połączeń, dzięki czemu wymieniają informacje. Informacje te przedostają się z komórki do komórki za pośrednictwem neuroprzekaźników, substancji chemicznych, których mamy w organizmie kilka rodzajów. Podczas przekazywania komunikatu, neuroprzekaźniki z jednej komórki są uwalniane do tzw. szczeliny synaptycznej, czyli przestrzeni pomiędzy neuronami. Docierają w końcu do powierzchni drugiej komórki, zaopatrzonej w tzw. receptory, czyli białka, do których mogą się przyłączyć. Przyłączenie neuroprzekaźników do receptorów jest dla komórki "zrozumiałym" komunikatem, który wpływa na jej dalsze funkcjonowanie.

Jednym z neuroprzekaźników powszechnym w tych obszarach mózgu, które odpowiadają za nastrój, jest serotonina, oznaczana często skrótem 5-HT. Organizm to układ oszczędzający energię, dlatego cząsteczki serotoniny (jak i innych neuroprzekaźników) po spełnieniu swojej roli w szczelinie synaptycznej wracają do neuronu, z którego zostały uwolnione. Pozwala to na ich powtórne wykorzystanie. Stwierdzono, że przekaźnictwo za pośrednictwem serotoniny u osób w depresji jest osłabione. Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, a więc i Prozac, nie pozwalają na powrót neuroprzekaźnika do komórki, z której został uwolniony, tym samym zwiększając jego stężenie w szczelinie synaptycznej. Skutkuje to poprawą komunikacji między komórkami za pośrednictwem 5-HT, co w perspektywie prowadzi także do korzystnych zmian w strukturze neuronów. Dokładny mechanizm działania substancji z grupy SSRI nie jest do końca wyjaśniony, wiadomo jednak, że pacjenci przeważnie odczuwają efekty leczenia dopiero po 3 - 4 tygodniach od rozpoczęcia kuracji.

Dla kogo Prozac?

Specjaliści nie posługują się żadnym uniwersalnym zestawem reguł, który określałby, dla kogo farmakoterapia jest wskazana, a dla kogo nie. Warto podkreślić, że niektórzy psychoterapeuci uważają farmakoterapię za ostateczność, po którą warto sięgnąć jedynie w przypadku ciężkiego przebiegu depresji lub pojawiających się u pacjenta myśli samobójczych. Nie zaleca się natomiast farmakoterapii kobietom w ciąży i dzieciom. Inne przeciwwskazania to choroba Parkinsona, padaczka, niewydolność wątroby, nerek oraz zaburzenia psychotyczne. Konieczna jest także duża ostrożność przy łączeniu SSRI z innymi lekami, ponieważ często wchodzą w szkodliwe interakcje.

Fluoksetyna jest pomocna w leczeniu depresji, ale także tzw. zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych i bulimii.
Chociaż fluoksetyna należy do stosunkowo "bezpiecznych" leków, może wywoływać liczne działania niepożądane. Należą do nich m.in. dolegliwości ze strony układu pokarmowego i osłabienie popędu seksualnego. O objawach tego typu należy poinformować lekarza, który może zadecydować o zmianie lub odstawieniu leków. Uważa się, że Prozac wywołuje u niektórych osób nasilenie objawów lękowych, dlatego zazwyczaj nie jest polecany w terapii depresji połączonej z lękiem.

Kontrowersje

Przede wszystkim warto podkreślić, że nie istnieją wiarygodne dane, które świadczyłyby o celowości używania Prozacu przez osoby zdrowe, które chcą poprawić swoją kondycję psychiczną. Jest to środek wydawany na receptę. Wypisać ją może w uzasadnionych przypadkach wyłącznie lekarz medycyny, psycholog nie ma takich uprawnień.

Duży niepokój wśród lekarzy i pacjentów spowodowały doniesienia z lat 90. XX w. dotyczące prób samobójczych dokonywanych przez osoby leczone fluoksetyną. Rzeczywiście, uważa się, że fluoksetyna może nasilać stany lękowe. Niemniej nie należy zapominać o tym, że depresja jako taka jest poważną przyczyną samobójstw. Inne wyjaśnienie łączy wystąpienie tendencji samobójczych z poprawą stanu osób znajdujących się w ciężkiej depresji. Paradoksalnie poprawa ta mogła poskutkować zebraniem sił wystarczających do podjęcia próby odebrania sobie życia.  

Fluoksetyna w Polsce


W naszym kraju fluoksetyna pojawiła się w roku 1994. W Polsce nie działały wtedy prawa patentowe, które na zachodzie przez długie lata utrzymywały monopol koncernu Eli Lilly na lek i jego handlową nazwę Prozac. Dlatego fluoksetyna od dawna jest sprzedawana również jako Bioxetin, Deprexetin, Fluoksetyna, Fluoxetin i Seronil. Zamienniki te są często znacznie tańsze od oryginalnego leku.

Małgorzata Libman

Biolog
Psycholog

Piśmiennictwo
  • Bilikiewicz A (2007). Psychiatria. PZWL, Warszawa.
  • Preston J. (2003). Pokonać depresję. GWP, Gdańsk.

 

Poradnia zdrowia psychicznego Warszawa | Psycholog Saska Kępa | poradnia psychologiczna Warszawa



Na ten temat:


Wiedza użytkowników:

badania (64)
choroby (416)
ćwiczenia (13)
diety (50)
intymnie (61)
leczenie (117)
lekarze (9)
leki (64)
operacje (10)
placówki (10)
porady (409)
prośby (1)
przepisy (58)
urazy (18)
wypadki (32)
zabiegi (36)




Realizacja stronki: openBIT