Wiadomości ogólne

Świetlik łąkowy - znany też jako ptasie oczka, złodziej mleczny lub świetlik lekarski - jest rośliną całoroczną. Można go spotkać w stanie naturalnym na terenie całego kraju (oraz w całej Europie). Rośnie na brzegach lasów, na wilgotnych łąkach i torfowiskach. Kwitnie od maja do października. Żyje półpasożytniczo na korzeniach innych roślin łąkowych. Jest charakterystyczny, ponieważ kwiaty na tle zieleni przypominają świeczki.

Warto pamiętać, że wszystkie rodzaje świetlika występujące w naszym kraju mają podobne właściwości lecznicze.

Działanie lecznicze

SUROWCE LECZNICZE: ziele świetlika.

WŁAŚCIWOŚCI: przeciwzapalne i dezynfekujące.

Powszechnie znane są walory lecznicze świetlika w alergicznych i bakteryjnych zapaleniach spojówek oczu. To działanie bierze się z tego, iż zawiera on aukubinę, która z kolei hamuje wydzielanie histaminy, co zmniejsza reakcje alergiczne. Ponadto garbniki i kwasy polifenolowe zawarte w świetliku mają właściwości przeciwzapalne i przeciwbakteryjne (niszczą wiele szczepów bakterii, m.in. gronkowce i paciorkowce), uszczelniają naczynia krwionośne oczu oraz zapobiegają krwawieniom z naczyń siatkówki.

Warto wiedzieć, że świetlik stosuje się nie tylko w zapale­niach spojówek oczu i brzegów powiek, w wiosennym zapaleniu spojówek, w przypadkach ?jęczmieni", lecz także zmęczenia oczu pracą przy sztucznym świetle, monitorze komputera czy po długim oglądaniu telewizji.

Jest on również cenny dla ludzi, których oczy są nadwrażliwe na promienie słoneczne. Świetlik poleca się również do przemywania oczu w przypadkach katarów przebiegających z ostrym łzawieniem. Powinni o nim pamiętać ludzie narażeni na pyły i dymy przemysłowe.

Odwar z ziela świetlika łąkowego może być stosowany również wewnętrznie w chorobach żołądka i wątroby, w zaburzeniach trawienia i w kolce żółciowej, a również u ludzi z obniżonym ciśnieniem tętniczym.

Medycyna ludowa polecała stosowanie świetlika przy bólach głowy i bezsenności.

Przepisy stosowania

ODWAR. Przepis na odwar z ziela świetlika: 1 łyżkę ziela zalewamy szklanką wody i gotujemy przez 5 minut. Po przecedzeniu stosujemy do płukania oczu, okładów, płukania gardła oraz pijemy dla poprawy trawienia.

KATAPLAZMY. Zaparzone wrzątkiem ziele świetlika zawijamy w gazę i przykładamy na oczy na ok. 5-10 minut.

FOEMA SPROSZKOWANA. Sproszkowane ziele można spożywać po 1-2 łyżeczki dla pobudzenia łaknienia i lepszego trawienia.

INNE Ziele świetlika można łączyć z liśćmi babki, kwiatem nagietka i koszyczkami rumianku. Stosuje się go wówczas w chorobach oczu i przewodu pokarmo­wego.

Zbiór i konserwacja

Ziele świetlika ścina się w pełnym rozkwicie i suszy rozłożone cienką warstwą w miejscach ocienionych lub w suszarniach. Suszenie nie powinno odbywać się w temperaturze wyższej niż 40°C, a wysuszone ziele trzeba przechowywać w szczelnie zamkniętych naczyniach.

Substancje lecznicze

Ziele świetlika zawiera glikozyd - aukubinę, garbniki, olejek eteryczny, kwasy fenolowe, pochodne kumaryny, sole mineralne, w tym szczególnie dużo związków miedzi i manganu.

Wiadomości ogólne

Rośnie w całej Europie oraz na Syberii. W Polsce występuje dość pospolicie, znaleźć go można głównie na leśnych polanach, nieużytkach oraz na zboczach wzgórz i nasypach kolejowych. Lubi miejsca nasłonecznione. Kwitnie od lipca do września żółtymi kwiatami. Ziele to ma silny zapach przypominający kamforę.

Działanie lecznicze

SUROWCE LECZNICZE: koszyczki kwiatowe bez ogonków i liście.

WŁAŚCIWOŚCI: przeciwpasożytnicze, przeciwko wszawicy.

Doustnie podane sproszkowane kwiaty wrotyczu działają przeciwpasożytniczo. Dzięki dużej zawartości olejku eterycznego niszczą pasożyty prze­wodu pokarmowego o obłym kształcie ciała np. glisty i owsiki. Z kolei stosowane zewnętrznie wyciągi alkoholowe niszczą wszy głowowe, łonowe oraz świerzbowce.

Gorzkie substancje zawarte w zielu wrotyczu pobudzają wydzielanie soków żołądkowych.

Należy jednak bardzo uważać! Zbyt duże dawki preparatów wrotyczu są szkodliwe i mogą stać się przyczyną zatruć. Zatrucie doustnie spożytym wrotyczem może objawiać się w postaci podrażnienia przewodu pokarmowego, zawrotów głowy, kurczów łydek oraz pobudzeniem układu nerwowego aż do utraty przytomności włącznie. Dlatego nie należy podawać wrotyczu ludziom z ostrymi nieżytami żołądka i jelit, z chorobami nerek i wątroby, a także kobietom w ciąży oraz małym dzieciom.

Przepisy stosowania

SPROSZKOWANE KWIATY. W przypadku walki z pasożytami przewodu pokarmowego: sproszkowane kwiaty wrotyczu w ilości 5-10 g (1 łyżeczka) należy zmieszać z miodem lub dżemem i zjeść na czczo. Po upływie 3 godzin należy spożyć środek rozwalniający. W następnym dniu kurację powtarza się.

NAPAR Z KWIATÓW. Przygotowujemy go w następujący sposób: 1 łyżkę kwiatów zalewamy 1 szklanką wrzątku i odstawiamy na kwadrans. Po przecedzeniu pijemy po 1-2 łyżki 3-4 razy dziennie. Napar taki może być też stosowany do lewatyw w przypadku owsików. W leczeniu wszawicy płynem tym należy zwilżyć włosy i zawinąć chustką, a następnie przykryć torebką plastykową na 2-3 godziny. Po 24 godzinach zmywamy włosy wodą z ciepłym octem i wyczesujemy gęstym grzebieniem moczonym w occie. Po tygodniu należy powtórzyć kurację.

WYCIĄG ALKOHOLOWY. Wyciąg alkoholowy uzyskujemy zalewając 100 g kwiatów 0,5-litrem spirytusu 70-procentowego. Przy zakażeniach świerzbowcem płyn taki można wcierać w skórę, a w przypadkach wszawicy we włosy.

Nalewka na wrotyczu wchodzi w skład płynu ARTEMISOL, który może być używany do leczenia wszawicy i świerzbu.

Zbiór i konserwacja

Kwiaty i liście wrotyczu zbieramy na początku kwitnienia. Należy szybko suszyć je, w miejscach ocienionych i przewiewnych. W suszarniach temperatu­ra nie powinna przekraczać 30°C.

Substancje lecznicze

Wrotycz zawiera dość dużo olejku eterycznego, ponadto flawonoidy, garbniki i goryczki.