Wiadomości ogólne

Jeżyna fałdowana to pospolity krzew. Rośnie on w iglastych i liściastych lasach, na porębach oraz przy drogach.

Działanie lecznicze

SUROWCE LECZNICZE: owoce i liście.

WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE: ściągające, przeciwbiegunkowe, przeciwbakteryjne, przeciw­zapalne, moczopędne, poprawiające przemianę materii.

Liście jeżyny mogą być pomocne:

Liście jeżyn od czasów starożytnych były wykorzystywane jako lek w walce z chorobami skóry, takimi jak liszaje, wypryski, ropiejące i nie gojące się rany. Wyciąg z liści jeżyny fałdowanej można używać jako środek wykrztuśny, a także uspokajający.

Z kolei owoce jeżyn poleca się:

Przepisy stosowania

ODWAR Z LIŚCI. Przygotowujemy go w następujący sposób: do naczynia wrzucamy łyżkę suszonych liści i zalewamy szklanką wody. Następnie całość gotujemy przez ok. 3-5 minut. Po ostygnięciu, przecedzamy. Stosujemy w przypadkach zaburzeń żołądkowych i przeziębień. Pijemy w 2-3 porcjach między posiłkami. Tego rodzaju odwaru używać możemy też w chorobach skóry do okładów.

HERBATA ZIOŁOWA. Liście jeżyn możemy używać do przyrządzania herbaty ziołowej.

Z kolei owoce jeżyny są doskonałym surowcem na wszelkiego rodzaju przetwory (soki, kompoty, nalewki, konfitury, dżemy).

NAPAR Z OWOCÓW. Przygotowujemy go umieszczając 2 łyżki suszonych owoców w naczyniu i zalewając je szklanką wrzątku. Naczynie przykrywamy i odstawiamy na kwadrans. Po ostudzeniu i przecedzeniu spożywamy 2-3 razy dziennie.

Zbiór i konserwacja

Liście zbieramy w pierwszej połowie lata. Powinniśmy dobierać młode, wyrośnięte liście. Do suszenia powinniśmy wybrać ocienione, przewiewne miejsca. Liście suszymy rozkładając cienką warstwą.

Także owoce zbieramy dopiero, gdy dojrzeją - tzn. w końcu lata i na początku jesieni. Suszymy początkowo w temperaturze 40°C, a następnie dosuszamy w temperaturze 60 °C.

Substancje lecznicze

Jeżyna fałdowana zawiera cukry, kwasy organiczne, witaminy z grupy B, witaminę C i prowitaminę A, śluzy, garbniki, flawonoidy oraz sole mineralne (przede wszystkim potas i magnez).

Wiadomości ogólne

Krzew ten rośnie przede wszystkim w Europie, Ameryce Północnej, na Kaukazie i w Zachodniej Syberii. Można znaleźć go w wilgotnych miejscach, zwłaszcza wzdłuż rzek i na niektórych łąkach. Wybiera przede wszystkim gleby próchnicze. Osiąga nawet do 5 metrów wysokości. Warto wiedzieć, iż kalina jest też uprawiana jako roślina ozdobna.

Kalina ma duże, jasnozielone, trójklapowe liście z drobnymi przylistkami. Występują dwa typy pięciopłatkowych kwiatów: brzeżne (białe) i środkowe (różowobiałe). Owoce są jednopestkowe. W ich wnętrzu znajduje się płaskie ziarno. Początkowo są zielonego koloru, następnie robią się koralowoczerwone. Dojrzałe owoce stają się szkarłatnoczerwone. Kora kaliny jest jasnoszara.

Działanie lecznicze

SUROWCE LECZNICZE: owoce i kora.

WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE: rozkurczowe, uspokajające.

Związki czynne zawarte kalinie powodują, iż ma ona działanie rozkurczowo. Wyciągi z jej owoców zmniejszają napięcie mięśni gładkich (zwłaszcza jelit i macicy). Dlatego są one zalecane przy bolesnych miesiączkowaniach, w skurczach macicy, a także w dolegliwościach okresu przekwitania. Owoce mają też łagodne działanie ściągające i przeciwkrwotoczne. Z tego powodu mogą być one wykorzystane w przypadkach skłonności do poronień, w poronieniu zagrażającym, w przedwczesnych porodach oraz w zapaleniach jelit i żołądka. Również kora kaliny, dzięki swoim właściwościom przeciwskurczowym dla mięsni macicy, może być polecana w bolesnym miesiączkowaniu, poronieniu zagrażającym i krwawieniach okresu przekwitania.

Kalinę poleca się też w neuralgiach, ostrych bólach lędźwi i pleców promieniujących do dołu i umiejscawiających się na przedniej stronie ud. Kalina nadaje się również dla kobiet w ciąży skarżących się na bóle łydek.

W medycynie ludowej sok lub odwar z owoców kaliny z miodem stosowano w biegunkach, przeziębieniach, chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy, a także w żylakach odbytu. W nadciśnieniu tętniczym polecano owoce z cukrem. Z kolei odwar z kwiatów używano jako lek przeciwbiegunkowy, poprawiający procesy trawienia oraz znoszący kolki i skurcze. Odwary z owoców stosowano też zewnętrznie na okłady w chorobach skóry (np. owrzodzeniach)

Przepisy stosowania

Uwaga! Należy pamiętać, iż zbyt duże dawki preparatów z kaliny mogą stać się powodem bólów i zawrotów głowy, wymiotów, zaburzeń mowy, a nawet utraty przytomności. Dlatego zaleca się ścisłe przestrzeganie poniższych wskazań odnośnie stosowania leków.

ODWAR Z OWOCÓW. Przygotowujemy go w następujący sposób: pół łyżki suszonych owoców wrzucamy do naczynia i zalewamy 1 szklanką wody. Całość gotujemy przez ok. 5 minut, a następnie przecedzamy. Pijemy przed posiłkiem 2 lub 3 razy dziennie (po 1-2 łyżki).

NALEWKA Z OWOCÓW. Nalewka przygotowujemy z ok. 100 g owoców. Umieszczamy je w odpowiednim naczyniu i zalewamy 0,5 1itrem spirytusu 70-procentowego. Następnie odstawiamy na 2 tygodnie. Tego typu nalewkę pijemy po 20-30 kropli na kieliszek wody 2-3 razy dziennie.

ODWAR Z KORY. Żeby przygotować odwar z kory należy wrzucić do naczynia 1 łyżeczkę kory i zalać ją szklanką zimnej wody. Całość gotujemy ok. 5 minut, a następnie odstawiamy na kwadrans. Po przecedzeniu spożywamy w godzinę po posiłki (po 1-2 łyżki) Warto podkreślić, że coraz rzadziej stosuje się odwary z kory kaliny, gdyż przedkłada się nad nie wyciągi alkoholowe.

Zbiór i konserwacja

Zbioru owoców dokonujemy jesienią (wrzesień-październik), po ich dojrzeniu. Następnie suszymy je w miejscach przewiewnych i ocienionych lub w suszarniach w temperaturze 60-90°C.

Korę zbieramy w marcu i kwietniu. Jest ona jasnoszara. Zdejmujemy ją z 2-3-letnich gałązek o średnicy do 2 cm. Do suszenia wybieramy miejsca dobrze nasłonecznione albo suszarnie (o temperaturze do 40°C). Podczas suszenia kora powinna być rozłożona cienką warstwą.

Substancje lecznicze

Owoce zawierają dużo witaminy C i P, karoten, pochodne kumaryny oraz substancję gorzką.

Z kolei w korze obecne są garbniki, kwasy organiczne, związki kumarynowe, substancje gorzkie i żywice.