Wiadomości ogólne

Jałowiec pospolity, zwany też jodłowcem, rośnie na terenie całej Polski. Przede wszystkim na nieużytkach, w borach sosnowych, na piaszczystych, jałowych glebach. Krzew ten należy do rodziny cyprysowatych. Może osiągać do kilkunastu metrów wysokości. Jest rośliną dwupienną.

Jałowiec kwitnie w kwietniu i maju.

Działanie lecznicze

SUROWCE LECZNICZE: szyszkojagody jałowca (popular­nie zwane: jagodami)

WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE: moczopędne, żółciopędne, żołądkowe, wykrztuśne, przeciwbólowe.

Jałowiec może być pomocny w leczeniu kamicy moczowej, a także w leczeniu ludzi z upośledzoną czynnością nerek i z obrzękami pochodzenia nerkowego dzięki temu, że zwiększa ilość wydalanego moczu i dezynfekuje drogi moczowe. Uwaga: zbyt duże dawki mogą uszkodzić nerki, dlatego dawki jałowca powinny być umiarkowane.

Zawarte w szyszkojagodach jałowca związki czynne przyczyniają się do poprawy trawienia poprzez pobudzenie wydzielania żółci oraz soków trawiennych w przewodzie pokarmowym. Przeciwdziałają nadmiernej fermentacji w jelitach.

Uwaga: zbyt duże dawki wyciągów z jałowca mogą drażnić błonę śluzową przewodu pokarmowego! Nie należy stosować wyciągów z tego ziela:

Z szyszkojagód uzyskiwać można olejek, który nadaje się do stosowania zewnętrznego. Olejek ten ma działanie przeciwbólowe - znosi nerwobóle, ból korzonkowe i stawowe.

Przepisy stosowania

NAPAR Z SZYSZKOJAGÓD. Przygotowujemy go w następujący sposób: w naczyniu umieszczamy1 łyżkę szyszkojagód jałowca i zalewamy ją szklanką wrzątku. Napar odstawiamy pod przykryciem na około kwadrans. Tego rodzaju napar pijemy w 2-3 porcjach w ciągu dnia po jedzeniu.

NALEWKA. Przepis: 100 g szyszkojagód jałowca zalewamy 0,5 litrem spirytusu 70-procentowego i odstawiamy na tydzień. Pijemy po 10-20 kropli na kieliszek wody w zaburzeniach trawiennych. Nalewkę możemy używać też do wcierania w bolące miejsca.

PRZYPRAWA. Owoce jałowca możemy stosować jako przyprawę do mięs - zwłaszcza do dziczyzny, a także do likierów i wódek.

Dawniej słynne było piwo jałowcowe.

MIESZANKI ZIOŁOWE. Owoce jałowca nadają się by dodawać je do mieszanek pobudzających trawienie i moczopędnych.

Owoce te wchodzą w skład mieszanek przygotowywanych przez przemysł o nazwie CHOLAGOGA I i II. Olejek jałowcowy wchodzi w skład leku SPIRITUS ANGELICAE COMPOSITUS oraz LINIMENTUM SAPONATO-CAMPHORATUM używanych do wcierań.

Zbiór i konserwacja

Szyszkojagody zbieramy w drugim roku od kwitniecia rośliny. Zbioru dokonujemy jesienią lub w zimie. W tym celu rozkładamy pod krzakiem płachtę, a następnie delikatnie strząsamy jagody za pomocą kija lub grabek. Jeżeli nie chcą opadać, oznacza to, że nie są jeszcze dojrzałe i próby należy powtórzyć w następnym roku. Przy zbiorze szyszkojagód nie należy niszczyć krzewów.

Do suszenia jagody rozkładamy cienką warstwą i często przesypujemy. Początkowo suszymy bez ogrzewania, a następnie dosuszamy w suszarni w temperaturze do 35° C. Nie należy przekraczać tej temperatury, gdyż te owoce suszone w wyższej temperatu­rze tracą olejki eteryczne i właściwości lecznicze.

Substancje lecznicze

W szyszkojagodach jałowca pospolitego obecne są dość duże ilości olejku eterycznego, a także żywice, kwasy organicze, flawo­noidy, goryczki oraz sole mineralne.

Wiadomości ogólne

Jarząb, czyli popularną jarzębinę, łatwo spotkać w parkach, przy drogach czy w lasach - sadzi się ją jako roślinę ozdobną. Krzew ten osiąga niekiedy nawet kilkanaście metrów wysokości. Charakterystyczne są czerwone owoce i zebrane w baldachy, drobne kremowe kwiaty. Jarząb kwitnie w maju lub czerwcu. Owoce dojrzewają od lipca do listopada.

Działanie lecznicze

SUROWCE LECZNICZE: owoce i kwiaty.

WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE: moczopędne, przeciwzapalne, przeciwszkorbutowe.

Właściwości jarzębiny można wykorzystywać:

W tym ostatnim względzie, należy podkreślić, że choć jarzębina jest bogatym źródłem witaminy C, to nie wolno jednak spożywać jej owoców bez uprzedniego odpowiedniego przygotowania (patrz: Przepisy stosowania)

Stosunkowo mało wiadomo na temat leczniczego działania kwiatów jarzębiny. Stwierdzono przede wszystkim działanie moczopędne i rozwalniające. Medycyna ludowa polecała kwiaty w zaparciach u dzieci.

Przepisy stosowania

Uwaga! Nie należy spożywać surowych owoców jarzębiny, gdyż grozi to objawiającym się wymiotami lub biegunką zatruciem. Wynika to z obecności w jarzębinie kwasu parasorbowego. Kwas ten na szczęście łatwo rozkłada się podczas gotowania i suszenia - i to właśnie należy zawsze zrobić przed przygotowaniem. Pamiętajmy też, że jeśli chcemy zrobić wyciąg alkoholowy z udziałem jarzębiny, należy uprzednio sparzyć owoce wrzątkiem.

NAPAR Z OWOCÓW. Przygotowujemy go w następujący sposób: łyżkę suszonych owoców rozdrabniamy i wrzucamy do naczynia. Dolewamy 1 szklanką wrzątku i odstawiamy pod przykryciem na ok. 15-20 minut. Po przecedzeniu pijemy w 2-3 porcjach.

ODWAR Z OWOCÓW. Przygotowujemy go według następującego przepisu: łyżkę owoców umieszczamy w garnku, zalewamy wodą i ogrzewamy do momentu zagotowania. Gotujemy przez ok. 5 minut i przecedzamy. Pijemy w 2-3 porcjach.

INNE. Owoce jarzębiny, po uprzednim sparzeniu (lub przemrożeniu w lodówce przez kilka dni), możemy używać do wyrobu soków, dżemów czy konfitur.

Owoce jarzębiny wchodzą w skład mieszanek przygotowywanych przez przemysł zielarski jak SKLEROSAN czy REKTOSAN.

Zbiór i konserwacja

Zbieramy jedynie dojrzałe (czerwone, niedojrzałe poznajemy po żółtej barwie) owoce. Obrywamy szypułki. Do suszenia rozkładamy w ocienionych i przewiewnych pomieszczeniach cienką warstwą. Suszyć też możemy w suszarniach w temperaturze nie przekraczającej 60°C.

Zbioru kwiatów dokonujemy w początkowym okresie kwitnienia. Zrywamy całe kwiatostany. Kwiaty suszymy w miejscach przewiewnych i ocienionych. Dopie­ro po wysuszeniu odrywamy szypułki.