Jak udzielać pomocy osobom zatrutym drogą pokarmową?
U osoby zatrutej, która jest przytomna i współpracuje z ratownikiem, należy wywołać wymioty.
W celu wywołania wymiotów należy podać osobie zatrutej 1-2 szklanki ciepłej, dobrze osolonej wody (solanki) i podrażnić palcem (lub polecić wykonanie tej czynności ratowanemu) tylną ścianę gardła (większość poszkodowanych wymiotuje już po wypiciu solanki). Zabieg należy powtórzyć 2-3 razy. Po ostatnim opróżnieniu żołądka warto podać węgiel aktywny (Carbo medicinalis) w ilości 30-60 tabletek, dobrze pokruszonych z wodą (zawiesina). Asdsorpcyjne (adsorpcja to wchłanianie powierzchniowe) właściwości węgla aktywnego wspomagają eliminację trucizny, a sam węgiel nie wchłania się z przewodu pokarmowego.
Dawkowanie tabletek węgla aktywnego
Ostatnio zalecane normy przez referencyjne ośrodki ostrych zatruć zakładają dawkowanie nawet 3-4 tabletek węgla aktywnego na każdy kilogram masy ciała pacjenta, czyli podanie nawet 200-300 tabletek jednorazowo.
Postępowanie w trudniejszych przypadkach
Nagłe zatrucia substancją żrącą, szczególnie aktywną lub lżejszą od wody (np. benzyną czy naftą) i sytuacje, w których od momentu zatrucia upłynęło więcej niż 4-5 godzin, a perystaltyka przepchnęła zawartość żołądka do dwunastnicy, wymagają pomocy lekarskiej udzielanej przez profesjonalne służby medyczne (Pogotowie Ratunkowe, szpital).
Osób tak zatrutych nie wolno:
niczym poić,
podawać jakichkolwiek środków neutralizujących, szczególnie tzw. domowych i
powodować u nich wymiotów,
ponieważ istnieje poważne ryzyko zachłyśnięcia zawartością żołądka. Dotyczy to również osób z nawet minimalnymi zaburzeniami świadomości.
Zawsze należy starać się zachować opakowanie od substancji, którą ofiara się zatruła. Należy również unikać podawania doustnie mleka, oleju czy wody wapiennej w charakterze odtrutki, jak też i innych neutralizatorów (np. podanie mleka przy zatruciu benzyną może grozić zachłyśnięciem, jak również przyspieszeniem wchłaniania trucizny z przewodu pokarmowego).
Osoby z zaburzeniami świadomości i nieprzytomne
Zatrutą osobę z zaburzeniami świadomości lub nieprzytomną należy ułożyć na boku - w pozycji bezpiecznej (w pozycji "bocznej ustalonej") - i opiekować się nią do czasu przyjazdu lekarza. Okresowo w takich przypadkach należy kontrolować stan przytomności i oddychanie poszkodowanego, a jeśli to możliwe - rozmawiać z nim.
Zatrucia przewlekłe
W sytuacji podejrzenia zatrucia przewlekłego należy zidentyfikować prawdopodobne substancje toksyczne. W codziennym życiu trzeba uwzględnić ryzyko interakcji substancji zawartych w pożywieniu, leków, używek i środków, na które jest się narażonym np. w miejscu pracy.
Konserwanty żywności
Szczególnie kłopotliwą grupę substancji chemicznych stanowią środki służące do konserwacji żywności (tzw. konserwanty). Najczęściej o szkodliwości nadmiaru konserwantów w żywności mogą świadczyć:
podrażnienie przewodu pokarmowego,
biegunka,
nudności,
wymioty.
Problemem mogą przede wszystkim być interakcje konserwantów z alkoholem (nasilanie działań szkodliwych).
Adam M. Pietrzak
lekarz anestezjolog,
członek Polskiego Towarzystwa
Medycyny Ratunkowej