Wiadomości ogólne

Podbiał występuje w strefie klimatu umiarkowanego w Europie, Azji, Ameryce oraz w Afryce Północnej. Szczególnie chętnie rośnie przy drogach, na polach, w miejscach wilgotnych, na groblach, w lasach na pogorzeliskach. Należy do najwcześniej zakwitających wiosną roślin (kwitnie już od marca do maja). Po przekwitnięciu kwiatów na łodydze pędu pozostaje puch, co upodabnia go do mniszka. Liście pojawiają się w momencie, gdy przekwitają kwiaty. Występuje również pod nazwami: podbiał zwyczajny, kaczyniec, końskie kopyto, boże liczko, ośla stopa, korzeniec, kniat, białodrzew, grzybień.

Działanie lecznicze

SUROWCE LECZNICZE: liście i kwiaty podbiału.

WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE: wykrztuśne, rozkurczowe.

Właściwości lecznicze podbiału przy przeziębieniach są od dawna znane i cenione. Dlatego liście podbiału stosuje się go przy anginach, zapaleniach błon śluzowych jamy ustnej oraz w zapale­niach krtani. Osłaniają one błony śluzowe, zmniejszają tym samym ich podrażnienie w przeziębieniach. Łagodzą także uporczywy kaszel. Związku zawarte w podbiale powodują również zwiększoną produkcję wydzieliny śluzu w drogach oddechowych i pobu­dzają ruchy rzęsek nabłonka oddechowego, co ułatwia oczyszczanie się i dezynfekcję dróg oddechowych. Ponadto związki czynne z liści podbiału działają rozkurczowo na mięśnie gładkie oskrzeli i ułatwiają przepływ powietrza w drogach oddechowych. Warto pamiętać, że związki zawarte w kwiatach podbiału mają silniejsze działanie rozkur­czowe na oskrzela niż liście.

Przepisy stosowania

ODWAR Z LIŚCI. Przygotowujemy go w następujący sposób: 1 łyżkę suszonych liści zalewamy szklanką wody, a następnie gotujemy przez ok. 3 minuty. Całość należy odstawić na ok. 15 minut i przecedzić. Odwar pijemy 2-3 razy dziennie, między posiłkami.

ODWAR Z KWIATÓW. Przygotowujemy go podobnie jak odwar z liści: 1 łyżkę suszonych kwiatów zalewamy szklanką wody, a następnie gotujemy przez ok. 3 minuty. Całość należy odstawić na ok. 15 minut i przecedzić. Odwar z kwiatów ma pozytywne działanie na drogi oddechowe. Może być także używany do kąpieli i obmywań u ludzi z cerą łatwo przetłuszczającą się.

SOK Z LIŚCI I KWIATÓW. Sok z liści i kwiatów uzyskujemy przy pomocy sokowirówki. Sok można zakonserwować i przechowywać dłużej dodając alkoholu w równej objętości. Sok pijemy po 20-30 kropli na kieliszek wody 3-4 razy dziennie po jedzeniu. Stosujemy w chrypkach, anginach, zapaleniach oskrzeli, nieżytach górnych dróg oddechowych.

Podbiał można łączyć z innymi ziołami o właściwościach wykrztuśnych, np. dziewanną, macierzanką i sosną, co przynosi wzmocnienie działania.

Liście podbiału wchodzą w skład mieszanek przygotowywanych przez przemysł zielarski o nazwach PEKTOSAN, NEOPEKTOSAN, a wyciąg w skład wielu syropów.

Zbiór i konserwacja

Liście zbieramy wiosną w dni pogodne. Nie zbieramy ich, jeśli pojawiała się na nich ?rdza". Należy zbierać je bez ogonków. Do suszenia rozkładamy pojedynczo w ocienionych miejscach. Suszenie powinno przebiega w temperaturze do 50°C. Przechowujemy w szczelnie naczyniach zamkniętych lub w woreczkach płóciennych w miejscach suchych i zacienionych.

Kwiaty zbieramy zaraz po zakwitnięciu. Ścinać należy same koszyczki kwiatowe. Do suszenia rozkładamy pojedynczo w ocienionych miejscach. Suszenie powinno przebiega w temperaturze do 50°C. Suszone kwiaty przechowujemy w naczyniach szczelnie zamkniętych lub w woreczkach płóciennych w miejscach suchych, zacienionych.

Substancje lecznicze

W liściach podbiału znaleźć możemy garbniki, olejek eteryczny, związki śluzowe, flawonoidy, kwasy polifenolowe, substancje gorzkie oraz sole mineralne (zwłaszcza cynk). Z kolei w kwiatach jest obecnych więcej olejku eterycznego i flawonoidów, mniej jest za to substancji gorzkich, a także związków śluzowych.