Aktywność naszego organizmu
zmienia się w ciągu doby, w skali tygodnia, miesiąca, roku i całego życia.
Stwierdzono, że ponad sto różnych funkcji zmienia się w określonych
przedziałach czasowych, czyli w cyklach. Powstają w ten sposób właściwe dla
każdego organizmu tzw. rytmy biologiczne.
Znajomość tych rytmów może mieć
bardzo praktyczny walor, pozwala to na takie zaplanowanie naszych zajęć, aby
móc osiągać najlepsze rezultaty. Rozwój wiedzy o rytmach biologicznych u ludzi
był związany z lotami kosmicznymi, kiedy u astronautów okrążających ziemię w
ciągu 90 minut badano reakcje organizmów na szybkie przemiany nocy i dnia.
Dziedzina wiedzy, która zajmuje
się tymi zagadnieniami, jest nazywana chronobiologią, a w niej wyróżniono jeszcze
chronomedycynę, chronofarmakologię i chronohigienę. Dzięki badaniom kosmicznym
rozszerzyliśmy znacznie wiedzę o rytmach w życiu człowieka. Ale obserwacje tych
zjawisk nie były obce także starożytnym. Ojciec medycyny, słynny Hipokrates,
który żył w latach 460-375 p.n.e., tak pisał: "Regularność trybu życia to
oznaka zdrowia. Nieregularne funkcje ciała lub nieregularne przyzwyczajenia
życiowe przynoszą niezdrowe sytuacje."
Rytm
okołodobowy (endogenny) trwa w zasadzie 25,7 godzin, ale pod wpływem czynników
zewnętrznych, a mianowicie powtarzających się regularnie po sobie ciemności i
jasności, ulega takiemu uregulowaniu, że trwa 24 godziny.