Wiadomości ogólne

Roślina ta występuje w całej Europie, w niektórych rejonach Azji oraz w Ameryce Północnej. Macierzanka rośnie przede wszystkim w lasach, na piaszczystych polanach, na nieużytkach, w miej­scach silnie nasłonecznionych.

Jej okres kwitnienia przypada na czas między czerwcem a wrześniem. Kwitnie różowoliliowymi kwiatami.

Działanie lecznicze

SUROWCE LECZNICZE: ziele macierzanki.

WŁAŚCIWOŚCI: wykrztuśne, dezynfekujące, żołądkowe.

Wyciągi z macierzanki są dobry lekiem wykrztuśnym. Zawarte w macierzance związki czynne wzmagają produkcję śluzu oraz pobudzają ruchy rzęsek nabłonka oddechowego, czym ułatwiają oczyszczanie się dróg oddechowych z pyłów (np. wdychanych z powietrzem lub dymem tytoniowym). Związki te zapobiegają wzrostowi bakterii w drogach oddechowych. Dlatego macierzanka jest cennym zielem dla palaczy tytoniu i chorych na przewlekłe nieżyty oskrzeli. Więcej: garbniki i olejek eteryczny z macierzanki dezynfekują drogi oddechowe i przewód pokarmowy od jamy ustnej aż po jelito grube oraz zapobiegają zbyt szybkiemu rozwojowi bakterii i nadmiernej fermentacji w przewodzie pokarmowym.

Warto pamiętać o żołądkowym działaniu macierzanki: znosi ona wzdęcia brzucha oraz pobudza wydzielanie soków trawiennych w przewodzie pokarmowym. Jest ona korzystnym lekiem w nieżycie niedokwaśnym.

Wyciągi macierzanki stosowane na skórę i błony śluzowe narządów rodnych działają ściągająco i dezynfekująco. Wyciągi te przynoszą poprawę w nerwo­bólach i stłuczeniach po urazach. Mogą też być używane w przypadkach leczenia oparzeń, drobnych skaleczeń oraz przy użądleniach przez owady.

Macierzanka może być wykorzystywana w bolesnym miesiączkowaniu, w migrenach i w katarach.

Przepisy stosowania

NAPAR. Przygotowujemy go w następujący sposób: do naczynia wrzucamy łyżkę ziela i zalewamy je 1 szklanką wrzątku. Całość odstawiamy na 10-15 minut. Po przecedzeniu pijemy w 2 -3 porcjach przed jedzeniem jako środek wykrztuśny i poprawiający łaknienie, a po jedzeniu dla lepszego trawienia i zniesienia wzdęć. Napar ten może być stosowany zewnętrznie na skórę, do płukania ust i gardła oraz przemywania sromu.

KOMPRESY. W przypadkach nerwobólów należy zaparzyć 2-3 łyżki suszonych ziół na szklankę wody i stosować jako kompresy na miejsca bolące.

KĄPIELE LECZNICZE. Tego rodzaju kąpiele są polecane ludziom w wieku podeszłym, rekonwalescentom po ciężkich chorobach, a także dzieciom. Kąpiele przygotowujemy w następujących sposób: 8-10 łyżek suszonego ziela zaparzamy w 4-5 litrów wrzątku. Przecedzamy i wlewamy do 1/2 wanny wody. Kąpiel powinna przebiegać w temperatu­ra wody ok. 38°C i trwać ok. 20-25 minut.

Z CZYM MOŻNA ŁĄCZYĆ? Macierzankę łączymy z szałwią, babką, nagietkiem, rumiankiem, i lipą.

Macierzanka wchodzi w skład mieszanki SEPTOSAN, a wyciągi z niej w skład płynu PECTOSOL.

Zbiór i konserwacja

Zbioru macierzanki dokonujemy w czasie kwitnienia (czyli od czerwca do września). Ścinamy młode, niezdrewniałe pędy. Macierzankę suszmy w miejscach ocienionych lub w suszarniach w temperaturze do 35°C. Powinna ona być rozłożona cienką warstwą. Warto pamiętać o przechowywaniu jej w szczelnie zamkniętych pudełkach.

Substancje lecznicze

Macierzanka zawiera: olejek eteryczny, związki gorzkie, flawonoidy, garbniki, kwasy organiczne oraz sole mineralne.

Wiadomości ogólne

Malina rośnie dziko w całej Europie. Wybiera przede wszystkim lasy liściaste. Kwitnie od maja do sierpnia. Poza tym coraz częściej krzew ten jest uprawiany dla owoców. Niekiedy w Polsce występuje pod nazwą ?maliniak".

Działanie lecznicze

SUROWCE LECZNICZE: owoce i liście malin.

WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE: liście - ściągające; owoce napotne.

Dzięki zawartości garbników liście malin działają ściągająco, przeciwzapalnie oraz przeciwbakteryjnie. Znoszą bolesne skurcze mięśni gładkich w ścianach naczyń krwionośnych, w jelitach i macicy. Mogą też być używane w leczeniu nieżytów żołądka i jelit oraz jako lek przeciwbiegunkowy.

Dawna medycyna tybetańska zalecała liście malin w leczeniu nerwic (przede wszystkim neurastenii), a także w ostrych i przewlekłych zakażeniach.

Z kolei owoce malin są znanym środkiem napotnym. Używa się ich w przypadku rozmaitych przeziębień, infekcji bakteryjnych i wirusowych, angin przebiegających z gorączką: zauważano bowiem, że po 30-60 minutach od wypicia naparu lub soku z malin, występuje obfite pocenie.

Uwaga! W związku z dość dużą ilością puryn, jakie znaleźć można w owocach malin, nie powinni ich spożywać ludzie ze skazą moczanową oraz niewydolnością nerek.

Warto wiedzieć, iż medycyna ludowa polecała maliny w przypadku niedokrwistości - co więcej, mogło to być o tyle uzasadnione, że posiadają one mikroelementy, związki żelaza i miedzi.

Przepisy stosowania

NAPAR Z OWOCÓW. Przygotowujemy go w następujący sposób: do naczynia wrzucamy 2 łyżki suszonych owoców i zalewamy je 1I2 szklanki wrzątku. Naczynie przykrywamy i odstawiamy na 15-20 minut. Po przecedzeniu pijemy przed snem w przypadku przeziębienia.

Do naparu dodać możemy niewielką ilość alkoholu (1 kieliszek np. rumu), przy czym należy wówczas dodatkowo połknąć tabletkę witaminy C.

SOK MALINOWY. Pijemy go w ilości 2-3 łyżek na szklankę wrzątku przed snem.

Z CZYM ŁĄCZYĆ OWOCE MALIN? Korzystnie jest łączyć malinę z kwiatem czarnego bzu, zielem fiołka i owocami róży.

NAPAR Z SUSZONYCH LIŚCI. Przygotowujemy go w następujący sposób: do naczynia wrzucamy 2 łyżki suszonych liści i zalewamy je 1 (lub 2) szklankami wrzątku. Odstawiamy na kwadrans w naczyniu pod przykryciem, a następnie przecedzamy. Pijemy w przypadku biegunek, nieżytów żołądka i jelit.

ODWAR Z LIŚCI. Odwar robimy w następujący sposób: do naczynia wrzucamy 2 łyżki suszonych liści malin i zalewamy je szklanką wody. Całość gotujemy gotować przez ok. 10 minut. Po przecedzeniu i ostygnięciu można go pić przy biegunkach, nieżytach żołądka i jelit. Odwar możemy używać do płukania ust i gardła. Możemy go również używać w okładach na skórę w przypadku oparzeń lub chorób skóry.

HERBATA ZIOŁOWA. Do jej przygotowania używamy liści maliny.

Owoce malin wchodzą w skład mieszanek przygotowywanych przez przemysł zielarski o nazwach: PYROSAN, REUMOSAN.

Zbiór i konserwacja

Warto pamiętać, by owoce zbierać przy suchej pogodzie, a także po obeschnięciu rosy. Zbierać powinniśmy je do naczyń emaliowanych, dzbanków, wiader, bądź naczyń szklanych lub kamionkowych.

Owoce na susz mogą być bardzo dojrzale. Suszenie powinniśmy przeprowadzić w dwóch etapach: początkowo w temperaturze do 40°C, a następnie w około 60°C.

Zbioru liści dokonać należy wiosną i latem. Wybieramy młode, tegoroczne pędy i zrywamy je bez ogonków. Do suszenia wybieramy miejsca przewiewne, choć ocienione.

Zarówno owoce jak i liście przechowujemy w szczelnie zamkniętych pudeł­kach.

Substancje lecznicze

Owoce zawierają:, kwasy organiczne (cytrynowy, jabłkowy, askorbinowy, salicylowy), cukry, związki śluzo­we, antocyjany, pektyny, witaminy (C, A, B2, PP), sole mineralne (przede wszystkim związki żelaza i miedzi).

W liściach maliny obecne są dużo ilości witaminy C, a także kwasy organiczne, sole mineralne, garbniki i śluzy.