Czym jest prostata? Czy mam problemy z prostatą? Jak to się dzieje, że ja mam problemy a nikt w mojej rodzinie wcześniej ich nie miał? Czy będę musiał chodzić z cewnikiem? To tylko niektóre pytania, z jakimi spotykamy się w naszej codziennej praktyce lekarskiej.

Autor: Artur Smogór, lekarz urolog

Rozpoznanie łagodnego rozrostu prostaty (stercza). Prostata to łacińskie miano gruczołu krokowego. Jednak jest ono najczęściej używane przez Polaków do określenie choroby, na którą zapada mężczyzna w podeszłym wieku, związanej z oddawaniem moczu. Określenie w żaden sposób nie uwzględnia istnienia różnych, niezależnych od siebie chorób gruczołu krokowego. Te jednostki chorobowe nie są przez większość chorych rozróżniane. Spróbujmy zatem przybliżyć i naświetlić problem.

[[OPENX]]

Na początek kilka skrótów, z którymi możecie się Państwo zetknąć:

• łagodny rozrost stercza - BPH (benign prostatic hyperplasia),
• rak stercza - PC (prostate cancer),
• swoisty antygen sterczowi - PSA (prostate-specific antigen),
• objawy z dolnych dróg moczowych (wymienione niżej) - LUTS (low urinary tract symptoms).

W Polsce 4 miliony mężczyzn ma objawy sugerujące istnienie łagodnego rozrostu stercza. Zmiany mikroskopowe charakterystyczne dla tej choroby występują u ponad 60 proc. sześćdziesięciolatków. Jednocześnie rozpoznajemy 4 tysiące nowych przypadków raka stercza rocznie. Wynika stąd, że ogromną większość stanowią pacjenci z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego.

Na czym zatem polega problem? Czemu, skoro mamy wyjaśnić zagadnienie łagodnego rozrostu stercza, zajmujemy się rakiem?

Otóż odpowiedzią są objawy.

Nie ma, przynajmniej w początkowej fazie rozwoju choroby, swoistych objawów raka stercza. Inaczej mówiąc, chory przychodzący do urologa będzie zgłaszał objawy, które mogą występować w obu schorzeniach (łagodnym raku i przeroście stercza). Co za tym idzie, praktycznie wszystkie wysiłki lekarza będą zmierzały do wykluczenia raka stercza.

Kiedy trzeba się udać do lekarza?

Objawy świadczące o konieczności udania się do urologa są to:

• nagłe parcie na mocz,
• częstomocz, także nocny,
• nietrzymanie moczu,
• oczekiwanie na mocz,
• słaby strumień moczu,
• wydłużony czas opróżniania pęcherza,
• wysilanie się podczas oddawania moczu (używanie tłoczni brzusznej),
• uczucie niecałkowitego opróżnienia pęcherza,
• czas występowania objawów,
• choroby współistniejące.

Co czeka pacjenta udającego się do specjalisty?

Po zebraniu wywiadu lekarskiego pacjent jest badany. Jedyną możliwą drogą pełnego badania gruczołu krokowego jest odbytnica. Tylko tędy możemy do niego dotrzeć. Bardzo często jestem pytany o konieczność tego typu badania. Odpowiedź może być tylko jedna. Badanie palcem przez odbytnicę (DRE) jest niezbędne. Musimy dotknąć stercza by ocenić jego wielkość, spoistość, elastyczność i równość powierzchni. Kontrola palcem, wykonana przez doświadczonego urologa jest równie istotna jak pozostałe badania diagnostyczne. Nie można jej też niczym zastąpić.

Badanie wykonywane w dalszej kolejności to zawartość we krwi swoistego antygenu sterczowego (PSA). Substancja ta jest produkowana przez gruczoł krokowy i wydzielana do nasienia, aby je upłynnić po ejakulacji (wytrysku). U zdrowych mężczyzn znajduje się we krwi, w stężeniu nie przekraczającym 4 ng/ml. Nie jest to marker (parametr) nowotworowy. Podwyższony poziom PSA wskazuje, że w sterczu toczy się jakiś proces chorobowy i że należy to wyjaśnić. Przy stężeniu PSA przekraczającym 4 ng/ml prawdopodobieństwo rozpoznania raka stercza wynosi ok. 20-25%, jeśli PSA jest wyższe niż 10 ng/ml - wzrasta do 50%.

Z całą pewnością nie można rozpoznać raka stercza tylko na podstawie PSA i badania palcem przez odbytnicę. Konieczna jest biopsja (pobranie próbki) stercza i badanie histopatologiczne (badanie mikroskopowe).

Kolejne wykonywane badanie to ultrasonografia. Badanie USG przez jamę brzuszną określa wielkość stercza i ilość moczu zalegającego po opróżnieniu pęcherza. Pacjenci z dużym gruczołem krokowym mogą mieć bardziej nasilone objawy, a także wcześniej może u nich dojść do zatrzymania moczu. Oceniamy również wielkość stercza podczas kontroli postępów leczenia.

Objętość zalegającego po mikcji (oddaniu moczu) moczu pozwala określić grupę chorych, u których szanse na skuteczne leczenie zachowawcze są niewielkie i należy wcześniej pomyśleć o wyborze leczenia operacyjnego.

Po postawieniu rozpoznania chory jest kwalifikowany do obserwacji, leczenia zachowawczego lub operacyjnego. Tylko 20 proc. pacjentów zgłaszających się do lekarza z powodu objawów z dolnych dróg moczowych jest operowana.

Artur Smogór

lekarz urolog

Pod pojęciem wytrysk przedwczesny kryje się niezdolność do opóźnienia wytrysku wystarczającego do uzyskania satysfakcji z gry miłosnej. I tak wytrysk może nastąpić przed lub tuż po rozpoczęciu zbliżenia płciowego. Ponadto może się to także zdarzyć w stanie erekcji członka, która jednak nie jest wystarczająca do rozpoczęcia stosunku.

Omawiane zaburzenie stanowi dość poważny problem społeczny. Zakłada się, że może doskwierać nawet co trzeciemu Polakowi. Co zatem powinno zwrócić szczególną uwagę? Znamienne jest występowanie wytrysku wbrew woli mężczyzny i niezgodnie z jego pragnieniem. Umiejętność kontroli nie jest wrodzona i trzeba się tego nauczyć.

Za diagnostyczną uznaje się obecność problemu podczas kontaktów ze stałą partnerką. Pojawianie się rzeczonego w trakcie spółkowania z nową partnerką, współżycia po dłuższej przerwie lub stosunkowo rzadkiego oraz w mało intymnej atmosferze uznaje się za zgodne z normą.

Odruch wytrysku przedwczesnego może łatwo ulec utrwaleniu. Taki mężczyzna wstydzi się problemu i ucieka od niego. Po przerwie sytuacja powtarza się w trakcie kontaktów z kolejnymi partnerkami.

Wyróżnia się kilka typów omawianej dysfunkcji:

Problemy z przedwczesnym wytryskiem mają zarówno podłoże biologiczne jak i psychiczne. Wśród tych pierwszych należy wymienić nadwrażliwość żołędzi członka na tle neurogennym, a także przewlekłe zapalenie gruczołu krokowego (co u starszych mężczyzn może prowadzić do zaburzenia o charakterze wtórnym).

Nie bez znaczenia jest także zbyt krótkie wędzidełko żołędzi członka (jednak można to skorygować w czasie dość krótkiego zabiegu chirurgicznego). Przedwczesny wytrysk może być również spowodowany zmianami pooperacyjnymi oraz chorobami takimi jak cukrzyca bądź miażdżyca.

Jeśli chodzi o sferę psychiczną, to za czynniki istotne uważa się błędy w sztuce miłosnej, zaburzone relacje partnerskie czy nieprawidłowe postawy wobec kobiet. Swoje robią też wszelakiej maści lęki, kompleksy (np. małego członka), neurotyzm (stan napięcia, pobudzenia), hipochondria oraz depresja.

Do przyczyn zaburzenia zalicza się również rygoryzm religijny, poczucie winy i uwarunkowania masturbacyjne (pośpiech, lęk przed przyłapaniem, wstyd).

Leczenie przynosi nad wyraz dobre efekty. W farmakoterapii stosuje się leki przeciwdepresyjne (mają efekt uboczny w postaci opóźnienia wytrysku), znieczulające żołądź członka (kremy, maści, żele z dodatkowym zaleceniem stosowania prezerwatywy, aby środki te nie zadziałały również na kobietę), przeciwlękowe oraz iniekcje z prostaglandyny w ciała jamiste. Wykonywane są również zabiegi chirurgiczne w obrębie żołędzi. Pomocne okazują się także metody treningowe (masturbacyjne oraz partnerskie), hipnoza, a także psychoterapia.

MP

Impotencja to niemożność osiągnięcia i utrzymania wystarczającej erekcji, a w konsekwencji niemożność odbycia pełnego stosunku płcioweg