31.01.2026 Dziś imieniny Joanny, Ksawerego, Luizy

Kategoria: Choroby

Zaburzenia i choroby psychiczne

Wybrane z działu:

Artykuł

Autyzm

Czym jest autyzm?

Autyzm to wczesnodziecięce zaburzenie rozwoju, które dotyczy wielu dziedzin funkcjonowania: rozwoju języka, uwagi, kontaktu z innymi ludźmi, sposobu spostrzegania otaczającego świata, ruchów dziecka. Diagnozowane jest zazwyczaj między 1 a 2 rokiem życia.

[[OPENX]]

Według statystyk zaburzenie to dotyka od 2 do 5 dzieci na 1000, przy czym czterokrotnie częściej dotyka ono chłopców niż dziewczynki.

Dotychczas nie znaleziono jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, co jest przyczyną powstawania tego zaburzenia. Autyzm najprawdopodobniej jest spowodowany więcej niż tylko jednym czynnikiem. Istnieje teoria, że decydują czynniki biologiczne: głosi ona, że autyzm jest spowodowany uszkodzeniem układu nerwowego w jego wczesnej fazie kształtowania się (neuroinfekcja, zatrucie metalami ciężkimi) lub dysfunkcjami owego układu. Przeciwnicy tej teorii wskazują na wpływ czynników środowiskowych. Według nich przyczyną pojawienia się autystycznych objawów u dzieci jest otoczenie, a zwłaszcza nieumiejętne postępowanie rodziców wobec potomka. Wreszcie cześć badaczy łączy działanie obu czynników - biologicznych i psychologicznych w procesie powstawania autyzmu.

Co charakteryzuje osoby autystyczne?

U osób oby dotkniętych autyzmem występują trzy grupy objawów:

  • zaburzenia w funkcjonowaniu społecznym, które objawiają się przede wszystkim nieumiejętnością nawiązania kontaktu wzrokowego z innymi ludźmi, dystansem fizycznym, lękiem, oporem, a nawet agresją w odpowiedzi na dotyk (może on sprawiać ból), brakiem uległości, zaburzeniami w kontaktach z rówieśnikami dziecka (brak wspólnej zabawy), niezdolnością do naśladowania innych.
  • zaburzenia w komunikacji, zarówno werbalnej (mowa), jak i niewerbalnej (mimika twarzy, gesty). Zaburzenie wyrażania i rozumienia emocji powoduje charakterystyczną dla autystyków tzw. ?kamienną twarz" (brak mimiki w wyniku porażenia nerwów twarzowych w pierwszych tygodniach życia), niemal zupełny brak spontanicznej gestykulacji, sztywną postawę ciała i przybieranie nienaturalnych póz (w wyniku dużego napięcia mięśni). Najczęstszą formą domagania się czegoś jest głośny, monotonny i długotrwały krzyk. Z kolei do zaburzeń komunikacji werbalnej można zaliczyć echolalię (mimowolne, automatyczne powtarzanie zasłyszanych słów i dźwięków), zamienianie zaimków osobowych - brak umiejętności posługiwania się zaimkiem ?ja", ?moje", częste używanie 3 osoby liczby pojedynczej (?on", ?jego"), używanie stereotypów językowych (wzorców wypowiedzi wypowiadanych np. w sytuacjach napięcia), dosłowne rozumienie wypowiedzi i nie wychodzenie poza znaczenie słów (nie rozumienie żartów słownych, metafor), powtarzanie pytań zadawanych w pewnym określonym porządku, długie monologi na ulubione tematy.
  • ?sztywność zachowania", która objawia się bezwzględnym przestrzeganiem rytuałów, niechęcią i protestami wobec jakichkolwiek zamian otoczenia i rytmu dnia, przywiązaniem do przedmiotów (tzw. talizmany), manieryzmami ruchowymi (np. wspinaniem się na palce, kręceniem wokół własnej osi, mrużeniem oczu, przyglądaniem się rozłożonym palcom dłoni), stereotypami ruchowymi (powtarzaniem pewnych sekwencji ruchów, np. kołysanie się, chodzenie w kółko) i językowymi (powtarzanie w rytmiczny i monotonny sposób często całych zdań lub usłyszanych wypowiedzi), zafascynowaniem ruchem wirowym poprzez kręcenie przedmiotami, którymi tylko jest to możliwe (pokrywki, talerze, monety), zachowaniami autoagresywnymi, a czasem specyficznymi zainteresowaniami (kolekcjonerstwo, gromadzenie szczegółowej wiedzy na jakiś konkretny temat).

W zależności od stopnia zaburzenia, u danego dziecka powyższe objawy mogą w pojawić się w większym lub mniejszym nasileniu, mogą występować także różne ich kombinacje. Dzieci z autyzmem mogą się całkowicie różnie zachowywać: jedno, z mniejszym stopniem autyzmu, może okazywać tylko niewielkie opóźnienie mowy i większe problemy w kontaktach ze środowiskiem, inne może mieć przeciętnie lub ponadprzeciętnie rozwiniętą mowę, lecz mieć kłopoty z wyobraźnią lub ze współuczestniczeniem w zabawach z rówieśnikami, jeszcze inne, z większym stopniem autyzmu, może potrzebować pomocy w codziennych i najprostszych sprawach, jak np. przejście przez ulicę lub zrobienie zakupów.

Artykuł

Anoreksja

Anorexia nervosa (inaczej jadłowstręt psychiczny) to choroba, która dotyka coraz więcej nastolatek, młodych kobiet, a ostatnio także kobiet po trzydziestce i starszych oraz mężczyzn. 

[[OPENX]]

Objawy

Osoba chora odchudza się różnymi, groźnymi dla zdrowia metodami takimi jak:

  • głodzenie się,
  • obsesyjne ćwiczenie,
  • stosowanie środków przeczyszczających,
  • unikanie określonych potraw uważanych za kaloryczne,
  • wywoływanie wymiotów po posiłkach.

Jej masa ciała jest dużo niższa od zalecanej, a mimo to, na skutek zaburzenia postrzegania własnego ciała, anorektyczka twierdzi, że jest za gruba.  Jej nastrój i samoocena danego dnia zależą od tego, ile waży. Dodatkowo u kobiet często dochodzi do zatrzymania miesiączki (mówimy o tym, gdy nie wystąpią 3 kolejne cykle menstruacyjne). U mężczyzn następuje zaś spadek popędu seksualnego. 

Jadłowstręt psychiczny można podejrzewać u osoby, która:

  • unika wspólnych posiłków z innymi członkami rodziny,
  • chowa lub wyrzuca jedzenie,
  • jest stale rozdrażniona czy przygnębiona.

Poza tym osoba chora odczuwa zimno, na jej twarzy może pojawić się meszek, często ma słabe, wypadające włosy, szarą cerę i łamliwe paznokcie.

Przyczyny

Przyczyny anoreksji nie są dokładnie poznane, ale uważa się, że najbardziej istotny jest tu nie czynnik organiczny, lecz kulturowy (wpływ propagowanego w mediach wzorca sylwetki) Wskazuje się też na znaczenie sytuacji rodzinnej, podkreślając, że nieprawidłowe relacje w tym środowisku mogą przyczyniać się czy też podtrzymywać rozwój anoreksji. Poza tym anorektycy to zwykle osoby bardzo ambitne, inteligentne, perfekcjonistyczne i pragnące mieć poczucie kontroli nad życiem, m.in. nad ilością spożywanego jedzenia.

Zagrożenia

Anoreksja jest chorobą psychiczną, która najczęściej spośród wszystkich innych zaburzeń psychicznych prowadzi do śmierci. Następuje ona w wyniku nadmiernego wygłodzenia organizmu, niedoboru elektrolitów i innych składników odżywczych. Innymi skutkami anoreksji mogą być osteoporoza, bezpłodność, choroby serca, uszkodzenie nerek, zatrzymanie wzrostu (u dziewczynek w okresie dojrzewania) i anemia.

Leczenie

Leczenie anoreksji jest trudne i długotrwałe. Gdy masa ciała osoby chorej spada do niebezpiecznie niskiego poziomu, konieczna jest hospitalizacja. Jednak nie wystarcza samo odżywienie organizmu. Niezbędna jest również pomoc psychiatry lub psychologa. Uważa się, że najlepsze (jak dotąd) wyniki w leczeniu anoreksji daje terapia rodzinna (razem z pacjentką w terapii bierze udział najbliższa rodzina).

 

Artykuł

Fobia

Jest nieuzasadnionym i nieproporcjonalnym w stosunku do przyczyny, uporczywym i silnym strachem przed określonymi przedmiotami lub sytuacjami, których chory unika. Dla chorego fobia oznacza cierpienie i upośledzenie normalnego funkcjonowania. Przebieg fobii jest różny, gdyż objawy na przemian nasilają się i łagodnieją Cięższe postacie utrzymują się przez wiele lat a ich konsekwencją może być głęboka depresja. Razem z rozwojem zaburzenia chory odczuwa coraz większy lęk np. do lęku przed zakupami dołącza się lęk przed otoczeniem sklepu a później już przed samym wyjściem z domu.

Wyróżnia się 3 rodzaje fobii: agorafobię bez napadów paniki, fobię społeczną oraz tzw. specyficzne fobie. W każdej postaci pewną rolę odgrywa dziedziczenie.

Agorafobia bez napadów paniki charakteryzuje się tym, iż chory cierpi jednocześnie na rozmaite fobie i przewlekły lęk. Odczuwa paniczne przerażenie przed otwartymi bądź zamkniętymi przestrzeniami, itp. Często dołączają się zasłabnięcia, natręctwa myślowe, obniżenie nastroju. Fobie specyficzne (tzw. proste) są to fobie dotyczące konkretnych zjawisk, sytuacji czy przedmiotów.

Wyróżniamy jeszcze następujące fobie:

  • akrofobia - lęk wysokości,
  • klaustrofobia - lęk przed przebywaniem w zamkniętych pomieszczeniach,
  • kancerofobia - lęk przed zachorowaniem na nowotwór

Leczenie fobii powinien prowadzić specjalista. Jednym ze sposobów opanowania choroby jest systematyczne odwrażliwianie czyli tzw. desensytyzacja. Polega na stopniowym konfrontowaniu pacjenta z przedmiotem jego lęku.

Artykuł

Choroba alkoholowa

Nadużywanie alkoholu to spożywanie takiej jego ilości, które powoduje negatywne skutki dla organizmu i psychiki.

 [[OPENX]]

Uzależnienie objawia się poprzez :

  • silne pragnienie lub przymus wypicia alkoholu,
  • utratę samokontroli nad piciem, czyli niezdolności do racjonalnego spożywania,
  • wystąpienie różnych objawów odstawienia używki,
  • rozwój tolerancji alkoholu czyli konieczność spożywania coraz większych dawek w celu wywołania tych samych efektów co na początku picia,
  • ciągłe spożywanie alkoholu mimo widocznych szkodliwych następstw,
  • postępujące zaniedbywanie obowiązków, innych przyjemności na rzecz wypicia alkoholu,
  • spożywanie alkoholu w nieodpowiednim czasie np. w czasie pracy.

Część chorych całkowicie traci kontrolę nad wypijanym alkoholem. Inni, dążą do osiągnięcia określonego stężenia we krwi, aby unikać na co dzień objawów abstynencji. Jeszcze inni piją wyłącznie okresowo (przykładowo, kilka razy w roku intensywnie spożywają alkohol przez tydzień, kilkanaście dni). Reakcja organizmu na alkohol uzależniona jest od indywidualnej tolerancji, zwykle stężenie alkoholu ponad 5 promili wywołuje śmierć. Zatrucie alkoholem objawia się poprzez zaburzenia zachowania, mowy i ruchów, świadomości, czasami powoduje agresję.

Zespół abstynencyjny rozpoczyna się po około 10 godzinach od zaprzestania picia. Największe natężenie występuje po 1-2 dniach. Jego główne objawy to:

  • nudności,
  • biegunka,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • zaburzenia snu,
  • poty,
  • zaczerwienie twarzy.


Realizacja stronki: openBIT