Wiadomości ogólne

Nostrzyk uprawia się w Europie i niektórych rejonach Azji Mniejszej (np. w Indiach). Z powodu swoich właściwości jest również nazywany nostrzykiem lekarskim (inne nazwy: nostrzyk zwyczajny, tatarska trawa, nozderek). Jest to roślina dwuletnia. Szczególnie chętnie rośnie w miejscach nasło­necznionych. W stanie naturalnym można go w Polsce spotkać rosnącego na nieużytkach i miedzach. Kwitnie od lipca do października. Charakterystyczne są jego drobne, żółte zebrane w grona kwiaty. Osiąga do niekiedy nawet metr wysokości.

W Polsce występuje również nostrzyk wyniosły (Melilotus altissimus) o białych kwiatach. Dostarcza  on surowców o podobnych własnościach jak nostrzyk żółty.

Działanie lecznicze

SUROWCE LECZNICZE: ziele nostrzyka.

WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE: zmniejszające krzepliwość krwi. wzmacniające naczynia żylne i limfatyczne, gojące rany, uspokajające.

Nostrzyk jest zalecany w chorobach i stanach związanych z nadkrzepliwością krwi. Wynika to z tego, iż dzięki pochodnym kumaryny zmniejsza krzepliwość krwi, ponadto poprawia jej przepływ w naczyniach krwionośnych (a także przepływ limfy w naczyniach limfatycznych). Zapobiega również wykrzepianiu wewnątrznaczyniowemu oraz usprawnia przepływ krwi w mózgu.

Związki zawarte w zielu nostrzyka działają też uszczelniająco w przypadku naczyń krwionośnych, przywracając ich prawidłowe napięcie i ruchy. Warto pamiętać o właściwościach przeciwzapalnych nostrzyka, gdyż może być on z powodzeniem stosowany w żylakach i zakrzepowym zapaleniu żył, w owrzodzeniach na tle zapaleń żył, w zapaleniu naczyń chłonnych oraz przy hemoroidach.

Ziele nostrzyka może być cennym lekiem na czyraki, zapalenia skóry oraz wybroczyny po urazach. Nostrzyk można stosować przy zapaleniach spojówek i brzegów powiek.

Ponadto nostrzyk ma właściwości uspokajające i przeciwbólowe. Może być pomocny w sta­nach wyczerpania nerwowego, w nerwobólach, a nawet w kolce wątrobo­wej i nerkowej. Ziele to poprawia także trawienie. Może być korzystne w leczeniu tzw. leukopeni, czyli popromiennej zmian składu krwi.

Przepisy stosowania

NAPAR. Przepis: szklanką wrzątku zalewamy 1 łyżkę suszonego ziela i odstawiamy na 10-15 minut w naczyniu pod przykryciem. Następnie przecedzamy. Pijemy 2-3 razy dziennie przy zapaleniach układu żylnego, zaburzeniach trawienia, a także przed snem w przypadkach bezsenności. Napar ten można stosować na skórę i do przemywania oczu (do okładów przeciwbólowe przygotowujemy bardziej stężony napar: zalewając 2 łyżki ziela 1 lub 1/2 szklanki wody).

KATAPLAZMY. Przygotowujemy je w następujący sposób: gotujemy 2 łyżki ziela w szklance wody. Odwar odlewamy, natomiast ziele zawijamy w szmatkę lub gazę i przykładamy na obolałe miejsca, przykrywając z wierzchu ceratką lub folią.

MIESZANKI. W mieszankach uspokajających nostrzyk łączymy z dziurawcem, chmielem, głogiem, arcydzięglem.

Uwaga! Ziele nostrzyka należy stosować ostrożnie u ludzi z upośledzoną krzepliwością krwi lub leczonych pochodnymi dwukumarolu.

W Niemczech na bazie nostrzyka i rutyna produkuje się lek wzmacniający naczynia o nazwie VENALOT.

Zbiór i konserwacja

Zbioru ziela nostrzyka dokonujemy w okresie kwitnienia, ścinając wierzchołki w miejscu rozgałęzień. Suszenie przeprowadzamy w miejscach ocienionych. Ususzony nostrzyk ma zapach siana (kumarynowy). Przechowujemy je w suchych pomieszczeniach.

Substancje lecznicze

W zielu nostrzyka obecne są związki kumarynowe, flawonoidy, witamina C, witamina E, alantoina, garbniki oraz sole mineralne.