Wiadomości ogólne

Dąb szypułkowy - najczęściej zwany ?dębem pospolitym" - rośnie na terenie Europy i w części Azji.

Warto wiedzieć, iż podobne właściwości lecznicze do dęby szypułkowego ma dąb bezszypułkowy. Tutaj opisujemy jednak dąb szypułkowy.

Działanie lecznicze

SUROWCE LECZNICZE: kora, niekiedy liście i owoce, a także narośla na liściach - galasy (tzw. dębianki).

WŁAŚCIWOŚCI LECZNICZE: dezynfekujące, przeciwbiegunkowe, przeciwkrwotoczne.

Zawarte w korze dębowej garbniki mają silne właściwości bakteriobójcze. Dzięki temu wyciągi z kory potrafią niszczyć nawet te bakterie, których nie niszczą antybiotyki. Stosowane doustnie zabijają drobnoustroje jamy ustnej i przewodu pokarmowego (m.in. pałeczki okrężnicy, czerwonki, duru, a nawet prątki gruźlicy).

Garbniki mają właściwość trwałego łączenia się z białkami, przez co utrudniają przenikanie wody do światła jelit. Dlatego u ludzi z prawidłową czynnością jelit powodują zaparcia, ale u chorych z biegunką przywracają prawidłowe wypróżnienie.

Wyciągi z kory dębowej zaleca się:

Stosowane zewnętrznie, wyciągi mogą być pomocne w leczeniu ropieją­cych ran, czyraków i stanów zapalnych śluzówek jamy ustnej i gardła. Przynoszą ulgę w upławach oraz w stanach zapalnych żylaków odbytu. Znoszą nadmierne pocenie się nóg.

Z kolei wyciągi z galasów zawierają taninę. Mają one działanie przeciw­bakteryjne, ściągające i przeciwkrwotoczne. Przy oparzeniach okłady z galasów znoszą ból. Są pomocne w leczeniu biegunek oraz mogą być odtrutką w zatruciach alkaloidami i metalami ciężkimi.

Medycyna ludowa zalecała w nieżytach żołądka i biegunkach oraz przeciw wzdęciom odwar ze sproszkowanych żołędzi.

Przepisy stosowania

ODWAR Z KORY. Przygotowujemy go w następujący sposób: łyżkę suszonej kory dębowej zalewamy 1 szklanką wody, a następnie gotujemy przez ok. 5 minut. Całość odstawiamy na 10 minut i przecedzamy. Pijemy w 2-3 porcjach w przypadkach biegunek i nieżytów żołądka i jelit. Używamy też do płukań, okładów, nasiadówek w stanach zapalnych błon śluzowych, skóry, hemoroidów. Odwar ten po dwukrotnym rozcieńczeniu wodą nadaje się do lewatyw. Jeśli połączymy go z odwarem z rumianku możemy też stosować w przypadku nadmiernej potliwości nóg do ich moczenia.

Obecnie rzadko poleca się doustne stosowanie odwarów z kory dębowej. Zwykle wchodzą one w skład mieszanek razem z liśćmi szałwii, zielem pięciornika kurzego ziela oraz owocami jałowca.

KĄPIELE. W leczeniu chorób skóry przebiegających z sączeniem możemy stosować odwar z korę dębu szypułkowego do kąpieli. Przygotowujemy go w następujący sposób: do 5 łyżek kory dębowej dolewamy 1 litry wody. Całość gotujemy przez ok. 10 minut i przecedzamy. Wlewamy do 1/2 wanny wody. Taka kąpiel powinna trwać 5-10 minut.

NALEWKA NA GALASACH Przyrządzamy ją zalewając w naczyniu 100 g galasów 0,5-1itrem spirytusu 70-procentowego. Zostawiamy to na 14 dni, a następnie robimy roztwór o składzie: 1-2 łyżki nalewki na szklankę wody. Nalewka służy do płukania lub nasiadówek. Do okładów roztwór ten rozcieńczamy dwukrotnie.

ODWAR Z GALASÓW. Żeby przygotować taki odwar potrzebujemy 1 łyżkę rozdrobnionych galasów. Umieszczamy galasy w naczyniu i zalewamy 1 szklanką wody, a następnie gotujemy (ok. 5 minut). Odwar ten może być stosowany do lewatyw, w oparzeniach I i II stopnia i w odmrożeniach.

Kora dębowa wchodzi w skład mieszanek ziołowych (np. VAGOSAN, HEMOSTIN). W aptekach zakupić można też doustną postać wyciągu z galasów o nazwie TANNINUM ALBUMINATUM. Jest ona przeznaczona do leczenia biegu­nek i nieżytów żołądka w dawce 1-2 tabletki, 2-3 razy dziennie przed jedzeniem.

Zbiór i konserwacja

Korę zdejmujemy jedynie z drzew ścinanych dla celów gospodarczych. Wybieramy młode 2-5-letnie pędy. Grubość kory nie powinna przekraczać pół centymetra. Zbioru dokonujemy wiosną, przed rozwinięciem się pączków.

Liście zbiera się w czerwcu. Wybieramy tylko te młode i zdrowe, o intensywnej zielonej barwie. Suszymy je w miejscach przewiewnych i ocienionych.

Galasy zbieramy późną jesienią lub wczesną wiosną.

Owoce (żołędzie) zbieramy jesienią, jedynie dojrzałe.

Substancje lecznicze

W korze dębu najwięcej jest garbników. Zawiera ona także kwasy fenolowe, związki żywicowe, flawonoidy i terpeny. Rosnące na liściach dębu galasy oprócz dużej ilości garbników, zawierają też niewielkie ilości kwasu elagowego i galusowego.