Jeszcze kilka lat temu dysleksja uważana była za dziwną, niespotykaną przypadłość, bardziej kojarzoną z lenistwem niż z faktyczna chorobą. Obecnie do jednej klasy uczęszcza nawet kilku uczniów z zaświadczeniem stwierdzającym tą chorobę. Mimo, że problem stał się tak powszechny, dla wielu dysleksja wciąż kojarzona jest tylko ze szkolnymi błędami ortograficznymi.

Dysleksja rozwojowa, czyli specyficzne trudności w nauce czytania i pisania to zaburzenie objawiające się trudnościami w nauce czytania i pisania, mimo stosowania standardowych metod nauczania Jest ona spowodowana zaburzeniami podstawowych funkcji poznawczych wzrokowych, słuchowych i percepcyjno motorycznych, co często uwarunkowane jest genetycznie.

Miejsce dysleksji w naszym życiu.

Na temat dysleksji zostało napisane i powiedziane w ostatnich latach mało i dużo zarazem. Dużo o tyle, że problem jako taki został rozpoznany, zdefiniowany i uzyskał pewną rangę w przepisach prawa oświatowego mając przełożenie na określone ulgi i przywileje ucznia dyslektycznego w systemie szkolnym. Mało - ponieważ zjawisko w dalszym ciągu jest nierozpoznawalne w niektórych indywidualnych przypadkach, rozpoznawalne zbyt późno, czyli przeważnie wtedy, gdy przejawia się w postaci mniejszych lub większych trudności szkolnych dziecka.

Wielu rodziców jeszcze w ogóle nie zetknęło się z określeniem dysleksja i zupełnie nie rozumie co to pojęcie znaczy. Często również nauczyciele istoty tego problemu nie rozumieją w związku z czym postrzegają trudności uczniów w kategorii ich lenistwa, a nie dysfunkcji, uniemożliwiających sprostanie wymaganiom. 

Rozpoznanie

Zgromadzona do tej pory wiedza, wykorzystana w odpowiedni sposób, umożliwia wczesne wykrycie dysleksji. Dysleksję rozpoznaje się porównując zachowania dziecka do opracowanych i opisanych w literaturze symptomów występujących w kolejnych stadiach rozwoju dziecka.

Pierwsze objawy, czyli opóźniony lub nietypowy rozwój ruchowy możemy zauważyć już w wieku niemowlęcym, kiedy dziecko nie raczkuje lub ma trudności z utrzymaniem równowagi w pozycji siedzącej.

Podobnie w wieku 2-3 lat, pojawiają się trudności manualne, mała sprawność w zakresie samoobsługi i zabawach a także opóźniony rozwój mowy.

Symptomami dysleksji, które ujawniają się w wieku przedszkolnym jest przede wszystkim niska sprawność ruchowa. Dziecko sprawia problemy czynności związane z zabawą i nauką takie jak: budowanie z klocków, rysowanie, układanie puzzli czy nauka jazdy na rowerku trzykołowym. Ważnym objawem jest opóźniona laterencja, czyli brak przejawów preferencji jednej ręki.

U starszych dzieci pojawia się wadliwa wymowa (np. przestawianie głosek i sylab, błędy w budowaniu wypowiedzi, błędy gramatyczne) oraz trudności w nauce czytania.

U wielu dzieci dysleksje zauważa się dopiero w szkole.

Leczenie

W przypadku podejrzeń, że dziecko jest dyslektykiem, najlepiej zwrócić się o pomoc do specjalisty; logopedy, psychologa.

Należy pamiętać, że dziecko nie musi czekać na zdiagnozowanie dysleksji rozwojowej, aby uczestniczyć w zajęciach terapii. Już zaliczenie do tzw. grupy ryzyka dysleksji jest wystarczającym powodem do podjęcia pracy z dzieckiem. Zajęcia te mają charakter stymulujący rozwój intelektualny i poznawczy. W leczeniu dysleksji obowiązuje zasada: im wcześniej, tym lepiej.

W leczeniu dobre rezultaty przynosi terapia logopedyczna z elementami Dennisona bądź terapia integracji sensorycznej.

Sylwia Więconek Piątek

Neurologopeda

Należy do dziecięcych, wirusowych chorób zakaźnych. Kilka lat temu w Polsce wprowadzono obowiązkowe szczepienia przeciwko różyczce. Jest niebezpieczna dla kobiet w ciąży, ponieważ może spowodować uszkodzenie płodu.

[[OPENX]]

Różyczka jest wysypkową chorobą zakaźną wieku dziecięcego z reguły o łagodnym przebiegu. W razie wystąpienia zakażenia we wczesnym okresie ciąży może dojść do uszkodzenia płodu. Czynnikiem wywołującym różyczkę jest wirus RNA. Rezerwuarem wirusa jest chory człowiek, a materiałem zakaźnym wydzielina z jamy nosowo-gardłowej. Zakażenie przenosi się drogą kropelkową lub przez bezpośredni kontakt z materiałem zakaźnym. Okres, w którym osoba chora może zarażać otoczenie wynosi 14 dni, 6-7 dni przed i do 8 dni po ujawnieniu się objawów infekcji. W Polsce po wprowadzeniu obowiązkowej szczepionki liczba zachorowań na różyczkę z roku na rok maleje.

Rozwój objawów

Okres wylęgania różyczki wynosi przeciętnie 17 dni. U dorosłych pojawiają się wówczas objawy zwiastunowe zakażenia: złe samopoczucie, bóle mięśniowo-stawowe, bóle głowy, zapalenie spojówek, powiększenie węzłów chłonnych. U dzieci pierwszym objawem jest często wysypka. Bladoróżowa, drobnoplamista wysypka pojawia się początkowo na czole i twarzy a następnie w ciągu 24 godzin rozprzestrzenia się na tułów i kończyny. Stwierdza się nieznacznie podwyższoną temperaturę ciała oraz powiększenie węzłów chłonnych. Zmiany skórne ustępują po 1-5 dniach nie pozostawiając śladów. W przebiegu różyczki zdarzają się powikłania: zapalenia stawów, skaza krwotoczna i bardzo rzadko zapalenie mózgu.

Szczepienia

Nie ma leczenia przyczynowego różyczki. Szczepienie przeciwko różyczce do 24 h od narażenia na zakażenie może uchronić, lecz nie zawsze uchroni, przed zachorowaniem.

W Polsce szczepi się dzieci przeciwko różyczce w wieku 13-15 miesięcy razem ze szczepieniem przeciwko odrze i śwince. Dawki przypominające powinne być podawane co 5-7 lat. Szczególne wskazania do immunizacji mają kobiety w wieku rozrodczym, zwłaszcza planujące ciążę, które nie były szczepione na różyczkę. Po podaniu szczepionki taka kobieta nie powinna zachodzić w ciążę przed upływem 3 miesięcy od szczepienia.

Koklusz, inaczej krztusiec, kiedyś był jedną z naczęstszych chorób dziecięcych, a obecnie należy do najrzadszych w związku z powszechnymi szczepieniami przeciwko tej chorobie. Wywołuje go bakteria Bordetella pertussis przenoszona przez kontakt z rzeczami chorego (ubrania, pościel) a także drogą kropelkową, przez ślinę czy wydzieliny z nosa, np. podczas kichania czy mówienia. Pierwszych objawów należy spodziewać się w przybliżeniu po tygodniu od momentu zarażenia.

[[OPENX]]

Początkowo choroba objawia się jak pospolite przeziębienie: katarem i stanem podgorączkowym, około 37°C. Po około 2 tygodniach pojawiają się napady uporczywego kaszlu, a po nim głębokie, świszczące wdechy, które rodzice opisują najczęściej jako "pianie koguta" czy zanoszenie się. Ataki kaszlu są bardzo silne, występują głównie w nocy i są dla dziecka dużym wysiłkiem. Dziecko ma wówczas kłopoty z oddychaniem, czasami może nawet sinieć. Często pojawia się u chorego odruch wymiotny i wykrztuszanie gęstej, ciągnącej się wydzieliny. Objawy te utrzymują się przez około 1,5 miesiąca. Powrót do całkowitego zdrowia po przebytej chorobie (od ustąpienia kaszlu) trwa około miesiąca.

Chorobie można zapobiegać przez szczepienia ochoronne (obowiązkowe w 2, 3, 5 i ok.16 miesiąca życia). Po przyjęciu szczepionki odporność na krztusiec utrzymuje się przez około 20 lat. Nieleczony koklusz może być groźny dla człowieka, powoduje bowiem trwałe uszkodzenie płuc, powtarzające się zapalenia oskrzeli, zapalenie ucha środkowego, groźne zapalenie płuc. Choroba atakując osoby starsze przebiega u nich spokojniej i łagodniej.

Chorobę wywołuje wirus, którym zarazić można się poprzez kontakt z chorą osobą. Przenoszony jest drogą kropelkową czyli podczas kichania czy kaszlu. Odra jest typową zakaźną chorobą wieku dziecięcego. Dotyka głównie dzieci z obniżoną odpornością, niedożywionych, z wadami serca i niemowląt. Chory może zakazić osoby w jego otoczeniu począwszy od wystąpienia u niego pierwszych objawów odry, aż do czwartego dnia po ustąpieniu wysypki.

Przebieg choroby wygląda następująco:

• Choroba rozpoczyna się katarem, bólem gardła, zapaleniem spojówek, gorączką, męczącym i suchym kaszlem.
• Pojawia się światłowstręt, obrzęk twarzy, wysypka na podniebieniu i białe plamki na wewnętrznej stronie policzków.
• Twarz dziecka wygląda jakby płakało przez dłuższy czas.
• Po 4-5 dniach zwykle rozpoczyna się charakterystyczna dla odry wysypka. Szerzy się od miejsca za uszami poprzez czoło, twarz, szyję aż do kończyn. Początkowo grube plamy zlewają się w całość, później powodują łuszczenie się skóry.
• Wraz z pojawieniem się plam następuje wzrost temperatury ciała i powiększenie się węzłów chłonnych. Opadająca temperatura jest sygnałem, że choroba dobiega końca.

Powikłania

Najczęstszymi powikłaniami odry są: zapalenie ucha środkowego, zapalenie płuc, zapalenie mózgu, rzadziej zapalenie krtani i tchawicy. Ich pojawienie się jest sygnalizowane poprzez ponowne podniesienie się temperatury ciała.

Leczenie

Leczenie odry nie wymaga stosowania antybiotyków (ponieważ jest to choroba wirusowa). Chore dzieci należy izolować.

W przypadku wystąpienia u dziecka objawów sugerujących odrę należy się skontaktować z pediatrą albo lekarzem pierwszego kontaktu.

Szczepienia

Szczepienia przeciwko odrze są obowiązkowe. W związku z tym choroba obecnie jest coraz rzadsza.