Kolka jelitowa występuje u ok. 20 proc. niemowląt. Jest dużym zmartwieniem dla rodziców. Lekarz pediatra przybliża przyczyny i formy leczenia kolki jelitowej.

Autor: Joanna Bielecka - Jasiocha, pediatra

Kolka jest częstym zaburzeniem spotykanym we wczesnym okresie życia dziecka. Problem dotyczy około 20 proc. niemowląt w wieku od kilku tygodni do 4-5 miesiąca życia. Maksymalne nasilenie objawów następuje ok. 6 tygodnia życia, budząc niepokój i frustrację rodziców. Objawia się napadowym niepokojem i długotrwałym, trudnym do ukojenia płaczem i nadmiernym krzykiem, występującym zwykle wieczorem, u poza tym zdrowego niemowlęcia. Może mu towarzyszyć zaczerwienienie twarzy, podkurczenie nóg, oddawanie gazów. Kolkę definiuje się często używając reguły trzech": napady płaczu trwającego powyżej 3 godzin dziennie, powtarzające się co najmniej 3 razy w tygodniu, przez co najmniej 3 tygodnie.

Pochodzenie

Przyczyna dolegliwości nadal pozostaje niewyjaśniona. Prawdopodobnie ich podłoże stanowią zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego, prowadzące do bolesnych skurczów jelit, a spowodowane:

Funkcjonuje również koncepcja, według której kolka jest zaburzeniem zachowania wynikającym z rodzaju relacji emocjonalnej rodzice - dziecko. Bywa obserwowana w relacji nacechowanej lękiem: w rodzinach pozbawionych wsparcia, gdzie występują sytuacje stresowe, częściej w rodzinach o wyższym statusie socjoekonomicznym, nieco starszych i odznaczających się wyższym poziomem odpowiedzialności matek. Nieprawidłowa relacje w rodzinie mogą być główną przyczyną kolki lub jedną z wielu. Warto tu zaznaczyć, że zdarza się, iż napięcie emocjonalne w rodzinie może nawet po kilku latach utrzymywać się na poziomie zaburzającym codzienne funkcjonowanie rodziny i wymagającym interwencji psychologicznej.

Możliwe też, że objawy kolki wynikają z niedojrzałości układu nerwowego, przejawiajacej się jako: zaburzenia dobowego rytmu snu i czuwania, obniżonego progu wrażliwości na bodźce z otoczenia, zaburzenia w napięciu autonomicznego układu nerwowego.

Pełna diagnoza powinna opierać się na upewnieniu się, że płacz dziecka wynika z dolegliwości związanych z kolką. Oznacza to, że poza okresami płaczu dziecko ma dobre samopoczucie, prawidłowo rozwija się i przybywa na wadze, nie ma infekcji (zapalenie ucha środkowego, zakażenia dróg moczowych), biegunki, objawów sugerujących refluks (wsteczny odpływ) żołądkowo - przełykowy, przepukliny, wgłobienia jelita.

Leczenie

Wiele możliwych przyczyn kolki jelitowej skutkuje różnymi koncepcjami jej leczenia, czyli przede wszystkim łagodzenia dolegliwości.

Metody leczenia opierają się na:

Wykazano, że u około połowy dzieci karmionych sztucznie wprowadzanie mieszanek mlecznych o znacznym stopniu hydrolizy, a u dzieci karmionych piersią zastosowanie przez ich matki diety hipoalergenowej (z wykluczeniem mleka, jaj, soji, pszenicy, orzechów i ryb), znacząco redukowało dolegliwości ( tj. czas płaczu).

Spośród metod polegających na kreślonym postępowaniu wobec niemowlęcia najskuteczniejsze okazuje się ograniczenie narażenia dziecka na bodźce zewnętrzne i pozostawienie go w spokoju podczas płaczu. Popularne interwencje w rodzaju noszenia, huśtania, używania urządzeń z wibracją, imitujących jazdę samochodem - zwykle nie przynoszą oczekiwanych efektów.

Gdy chodzi o metody farmakologiczne korzystne jest, zwłaszcza u dzieci z lekkimi i umiarkowanymi objawami kolki, podawanie leków pochodzenia naturalnego, herbatek ziołowych zawierających wyciąg z rumianku, werbeny, kopru włoskiego i mięty. Zalecany bywa również lek, simetykon, jakkolwiek kontrolowane badania nie udowodniły jego skuteczności. U dzieci z nasiloną kolką można dołączyć leki wpływające na motorykę jelit (trimebutyna dostępna na receptę). Udowodniono także skuteczność leków antycholinergicznych (diacykloweryna - niedostępna w Polsce), jakkolwiek ze względu na możliwość wystąpienia niebezpiecznych objawów ubocznych jej użycie jest obwarowane licznymi zastrzeżeniami.

Zatem zaleca się, by wraz z zaobserwowaniem objawów kolki podjąć próby uspokojenia, wyciszenia dziecka. Jednocześnie korzystając z konsultacji pediatry w celu wykluczenia patologicznych przyczyn dolegliwości, uzyskania porady dotyczącej modyfikacji sposobu karmienia i/lub diety matki i dziecka, oraz w razie potrzeby - stosowania środków łagodzących dolegliwości.

Joanna Bielecka - Jasiocha

pediatra

Na podstawie: