Oddanie 450ml krwi nie stanowi żadnego zagrożenia dla zdrowia przeciętnego dorosłego i zdrowego człowieka, którego waga ciała jest nie mniejsza niż 50kg.
[[OPENX]]
Aby o

Szpiczak mnogi stanowi około 1-2 proc. wszystkich nowotworów oraz około 15 proc. pierwotnych hemocytopatii, czyli schorzeń nowotworowych układu krwiotwórczego. Szpiczak jest zaliczany do chłoniaków wg klasyfikacji Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). Jest chorobą bardzo złożoną a postawienie właściwej diagnozy nie jest łatwe.

[[OPENX]]

Pomimo, iż w chwili obecnej szpiczak mnogi pozostaje nadal chorobą nieuleczalną, istnieje wiele skutecznych sposobów terapii. Przez długie lata po rozpoznaniu nowotworu pacjenci mogą prowadzić normalny tryb życia. W okresie remisji choroby często wracają do wcześniejszej aktywności zawodowej. Wiedza i zrozumienie zasad terapii szpiczaka mnogiego, pomaga zmniejszyć lęk i nauczyć się żyć z chorobą.

Istota choroby

Szpiczak mnogi jest rozsianym nowotworem powstałym z nieprawidłowych, patologicznych komórek plazmatycznych. Plazmocyty są prawidłowymi komórkami szpiku kostnego (poniżej 5 proc.) produkującymi przeciwciała, natomiast zmienione nowotworowo to inaczej komórki szpiczakowe. U osób chorych wzrasta aktywność oraz liczba nowotworowych komórek szpiczakowych.

Przebieg choroby jest bardzo różny u poszczególnych osób, z uwagi na różnice dotyczące:

• rozległości zmian ?nacieku" nowotworu w szpiku kostnym,

• umiejscowienia zmian (np. kości kręgosłupa, miednicy, kończyn górnych lub dolnych),

• aktywności komórek szpiczakowych.

Przyczyny

Nie znamy żadnego pojedynczego czynnika powodującego zachorowanie. Wiadomo jednak, że szpiczak występuje niezwykle rzadko u dzieci, nastolatków i młodych dorosłych. Natomiast wśród osób dorosłych częstość zachorowania wzrasta wraz z wiekiem. Największa częstość zachorowań przypada na piątą, szóstą i siódmą dekadę życia. Może to wynikać z osłabienia układu odpornościowego, kumulacji wpływu czynników środowiskowych, zmian inwolucyjnych organizmu (związanych z wiekiem, np. hormonalnych). Obserwacje z ostatnich lat wskazują, iż częstość występowania szpiczaka mnogiego zdecydowanie wzrasta. Coraz częściej spotykamy chorych wśród osób nawet poniżej 40 roku życia.

Wszędzie na świecie statystyki podają, iż szpiczak mnogi jest częstszy wśród mężczyzn, jednak w Polsce jest odwrotnie, to kobiety częściej zapadają na tę chorobę. Zdarza się częstsze występowanie szpiczaka mnogiego w pewnych rodzinach (3-5 proc.), jednak prawdopodobieństwo tego jest niewielkie. Jednakże na razie nie są dostępne żadne testy genetyczne umożliwiające wykrywanie takich predyspozycji.

Objawy choroby to:

• anemia,
• podniesione stężenia białka (we krwi i/lub w moczu),
• uszkodzenie kości (osteoporoza, częste złamania, ?rozpuszczanie kości"),
• bóle kostne,
• podniesione stężenie wapnia w surowicy krwi,
• upośledzenie funkcji układu odpornościowego,
• niewydolność nerek.

Rozpoznanie

W celu rozpoznania szpiczaka stosuje się różne metody diagnostyczne, są to:

• biopsja szpiku kostnego,
• badania krwi (morfologia, badania biochemiczne, badania białek krwi),
• badania moczu,
• badania kości (radiologiczne, rezonans magnetyczny, badanie PET, tomografia komputerowa, densytometria).

Leczenie

Aktualnie nowym, tzw. ?złotym standardem" leczenia jest metoda CTD, którą się stosuje u osób poniżej 65 roku życia. Doustna lub dożylna forma tej terapii prowadzi aż u około 70 % pacjentów do remisji.

Dostępne są również metody łagodzące fizyczny i emocjonalny wpływ choroby na życie chorego po rozpoznaniu nowotworu. Wczesne ich zastosowanie jest równie ważne, jak podjęcie leczenia choroby zasadniczej. Współistniejącymi objawami podczas leczenia są:

• zmęczenie i osłabienie spowodowane anemią,
• bóle kostne,
• gorączka i/lub objawy zakażenia.

Szpiczak mnogi może mieć często bardzo indywidualny przebieg. U każdego chorego przebiegać może w różnym tempie i powodować inne problemy. W każdym przypadku hematolog na bieżąco ocenia sytuację i proponuje najlepsze w danej chwili leczenie, jednak pacjent odgrywa zasadniczą rolę pomagając lekarzowi w podejmowaniu takich indywidualnych decyzji. Bardzo ważne jest, aby chory i jego najbliżsi rozumieli chorobę, pytali w razie wątpliwości oraz rozważali różne proponowane metody leczenia.

Utrzymanie dobrego stanu psychicznego jest niezwykle ważne w całym procesie leczenia. Należy wiedzieć dokładnie, jaki jest plan postępowania i co może się zdarzyć. Polecany jest kontakt z psychologiem lub psychoterapeutą

Aktywność fizyczna

Chory powinien się upewnić, rozmawiając z lekarzem, czy istnieją jakiekolwiek ograniczenia dotyczące aktywności fizycznej (wynikające np. z uszkodzenia kośćca), którą powinien utrzymywać. Istnieje możliwość optymalnego doboru dla danego pacjenta ćwiczeń, np. spacery, pływanie, zabiegi rozciągające i wzmacniające, joga.

Prawidłowa dieta

Bardzo ważne jest odpowiednie nawadnianie, czyli picie około 3000 ml płynów na dobę, aby w ten sposób zadbać skutecznie i optymalnie o nerki. Istotne jest też unikanie leków, które potencjalnie mogą spowodować uszkodzenie nerek (np.: antybiotyki nefrotoksyczne lub leki przeciwbólowe z tzw. grupy niesterydowych leków przeciwzapalnych.) Obecnie nie istnieje specjalne dieta dla chorych na szpiczaka mnogiego. Aktualnie trwają badania dotyczące tego zagadnienia. Generalnie stosować należy ogólne zasady dotyczące zdrowego odżywiania, jak również zalecenia wynikające ze współistnienia innych chorób (np. układu krążenia).

dr n. med. Artur Jurczyszyn

Inną nazwą choroby jest wirusowe zapalenie wątroby (WZW). W zależności od wirusa który ją wywołuje wyróżnia się WZW typu A, B i C.

Wirusowe zapalenie wątroby typu A (inaczej choroba brudnych rąk) wywoływane jest przez zakażeniu wirusem HAV. HAV wydalany jest z kałem osoby chorej. Do zakażenia dochodzi po spożyciu skażonej żywności lub wody.

WZW typu B zarazić się możemy poprzez krew, płyny ustrojowe lub preparaty krwiopochodne. Najczęstszą drogą przenoszenia wirusa są zainfekowane igły. WZW typu B należy do jednych z najczęstszych zakażeń w szpitalach. Wirus może być przekazywany także z matki na dziecko podczas porodu. Typ C żółtaczki przenoszony jest przez krew i w trakcie stosunków płciowych.

Pojawienie się gorączki, utraty apetytu, zażółcenie skóry oraz ciemny mocz i jasne stolce - wszystko to może wskazywać na żółtaczkę. Jaki rodzaj wirusa ją wywołał, rozstrzygają badania specjalistyczne (np. badania krwi).

Przebieg żółtaczki typu B jest o wiele cięższy. Powikłaniami choroby są marskość wątroby i rak wątroby. Czasami dochodzi do śmierci.

W ciężkich przypadkach żółtaczki B i C zalecana jest immunoterapia. Zalecane jest także leżenie w łóżku, odpowiednia dieta oraz unikanie alkoholu. Leczenie takie prowadzi lekarz specjalista.

Przed zachorowaniem może uchronić nas zaszczepienie się przeciwko wirusom A i B.

Hemofilia jest chorobą dziedziczną, której przyczyną jest niedobór składników (inaczej czynników) krzepnięcia krwi. U osoby chorej czas krwawienia jest prawidłowy, ale przedłużony jest czas krzepnięcia krwi czyli moment w którym pojawi się tzw. skrzep. Hemofilia objawia się występowaniem krwotoku nawet po niewielkich urazach i skaleczeniach. Najczęściej występują krwawienia z pępowiny, do mięśni, do stawów, z jamy ustnej. Stosunkowo często pojawia się krew w moczu. W hemofilii o lekkim przebiegu mogą występować tylko krwawienia po operacjach, krwawienia z nosa i z macicy. Większym krwawieniom może towarzyszyć gorączka czy też zwiększenie zawartości białych krwinek we krwi służących obronie organizmu przed zakażeniem. Krwawienia w tej chorobie są uporczywe i obfite. Po urazie mogą one pojawiać się dopiero po jakimś czasie, ale ich przebieg jest taki sam, jak w tych tuż po zranieniu.

Na chorobę tę chorują prawie wyłącznie mężczyźni, a jest przenoszona przez zdrowe kobiety na potomstwo męskie. Dlatego choroba ta zaliczna jest do chorób dziedzicznych. Wyróżniamy hemofilię typu A i B. Hemofilia A występuje u 90 proc. przypadków. Jest odmianą najcięższą i dotyczy czynnika krzepnięcia VIII, czyli jednego z elementów odpowiedzialnych za krzepliwość krwi. Hemofilia typu B to brak lub zahamowanie działania innego czynnika krzepnięcia :IX. Hemofilie te różnią się zatem przyczyną powstawania nieprawidłowości w krzepnięciu krwi.

Częstość wystepowania hemofilii wynosi 1 przypadek na 30000 mieszkańców. Leczenie polega na uzupełnianiu brakującego czynnika krzepnięcia.

Jeśli pojawiają się niepokojąco długie i częste krwawienia należy udać się do lekarza i koniecznie rozpocząć leczenie.

Powoduje ją niedobór hormonu regulującego zarządzanie węglowodanami w organizmie, czyli insuliny. Insulina jest wytwarzana przez komórki beta w trzustce. Następnie trafia do krwi. Jej niedobór wywołuje cukrzycę - chorobę przemiany materii, przebiegającą przede wszystkim z zaburzeniami przemiany węglowodanów, a następnie tłuszczów i białek.

Niedobór insuliny może być spowodowany zbyt małym wytwarzaniem tego hormonu przez trzustkę, nadmiernym jego zużyciem lub upośledzonym wykorzystaniem przez tkanki. U dzieci i młodych osób cukrzyca ujawnia się z powodu braku produkcji insuliny przez uszkodzone komórki beta. U dorosłych chorobę wywołują przede wszystkim wszelkie nieprawidłowości w wykorzystywaniu tego hormonu przez tkanki. Specyficzną odmianą tej choroby jest cukrzyca ciężarnych, ustępująca po porodzie. Inne rodzaje choroby związane są z przyjmowaniem niektórych leków albo z operacyjnym usunięciem trzustki.

Objawy rozwijają się z powodu zwiększonego stężenia cukru we krwi tzw. hiperglikemii. Chory skarży się na wzmożone pragnienie i zbyt duże wydalanie moczu. Do najczęstszych symptomów należą: senność, ogólne osłabienie, utrata wagi. Mogą wystąpić nudności i zmęczenie, zaburzenia ostrości widzenia oraz częste, nawracające infekcje w okolicach narządów płciowych. W skrajnych przypadkach oznaką choroby może być również zapach acetonu, podobny do zgniłych jabłek, wyczuwalny w wydychanym powietrzu. U dzieci już w początkowym okresie choroby może nagle wystąpić śpiączka.

Najczęstszym nowotworem płuc jest rak oskrzela, umiejscowiony w oskrzelach lub oskrzelikach. Pojawia się głównie u mężczyzn między 55 a 65 rokiem życia. Przyczyny powstania nowotworu są nieznane. Wpływ rakotwórczy ma wieloletnie palenie tytoniu zarówno czynne (tzn. jesteśmy palaczami) jak i bierne (tzn. przebywamy w pobliżu osób palących), narażenie na pyły azbestu, uranu, chromu i niklu, a poza tym zmiany zapalne pozostałe po przebytej gruźlicy. Ryzyko zachorowania zwiększają także czynniki dziedziczne.

[[OPENX]]

Do wcześniejszych objawów nowotworu należy męczący, płytki i suchy kaszel, bóle w klatce piersiowej, zadyszka, chrypka, zaburzenia rytmu serca. W późniejszym okresie pojawia się krwioplucie i chudnięcie.

Inną z postaci raka płuc jest przerzut nowotworu z innego narządu, np. nerki czy jelita grubego. Przerzuty są przenoszone drogą krwi lub chłonki. W tym przypadku objawy są skąpe, często są nimi bóle w klatce piersiowej, stany podgorączkowe, rzadziej kaszel lub duszność.

Sam rak płuc daje przerzuty do okolicznych węzłów chłonnych, kości, mózgu, wątroby, nadnerczy, nerek i tarczycy. Dlatego najważniejsze jest szybkie wykrycie raka i rozpoczęcie leczenia. Profilaktyka polega na okresowym wykonywaniu zdjęć rentgenowskich klatki piersiowej, zaprzestaniu palenia tytoniu, W przypadku narażenia na pyły azbestu, uranu, chromu i niklu, polega na unikaniu kontaktu z pytałmi oraz stosowaniu ochron osobistych (masek przeciwpyłowych z odpowiednio dobranymi filtrami).